Niet aanraken! Niet aanraken! Niets meer aan doen! De PvdA is als een antieke vaas. Het ding ziet er mooi en afgerond uit, is een sieraad om in zowat elk interieur te worden opgenomen, maar iets anders dan ernaar kijken en “oooooh” roepen is haast onmogelijk. Met Job Cohen is de PvdA definitief een ‘stukje nostalgie’ geworden. Met alleen maar kloppende lijntjes en nergens een kerfje of een oneffenheid, mag de vaas zich verheugen in een perfecte vorm. Maar waarom kiezen op een vaas die zichzelf genoeg is? En op elke vraag het door jaren van vergaderen en neuspeuteren gladgeschuurde, sociaal democratische antwoord heeft? De onlangs overleden historicus Tony Judt zei het heel precies: “Voor het eerst in de geschiedenis hebben de sociaal democraten geen wenkende toekomst meer in de aanbieding, alleen nog een vervagend verleden.”
Baarmoeder
Grote vraag: is dat erg? Moet de PvdA nog wel werken aan een toekomstvisie? Of kruipen de kiezers – tuk op zekerheden en luie oplossingen – als puntje bij paaltje komt vanzelf terug naar het holistische wereldbeeld van de verzorgingsstaat? Naar de sociaal democratische baarmoeder waarin iedereen recht heeft op een eigen badje met vruchtwater om in rond te zwemmen? De slogan van de aanstaande verkiezingscampagne, “Het moet eerlijker”, getuigt van een creatieve droogte en ambitieloosheid, die alleen antieke vaas zich kan permitteren.
Zo’n vaas heeft geen tekst meer nodig. Die verkoopt zichzelf. Is er een zielig meisje uit een ver land dat uitgezet dreigt te worden? Worden ‘kwetsbare kinderen’ het slachtoffer van bezuinigingen? Sterven omwonenden eerder als je 130 mag rijden op een autoweg? De antieke vaas kan het zonder een woordvoerder van vlees en bloed die “schande!” roept, want het murmelt zonder lippen en geheel uit zichzelf: “Tjonge, wat onbeschaafd. Dat moet geheeld worden.”
Afstoffen
Lijsttrekker Marleen Barth (wie kent haar niet?) past perfect in het plaatje. Hoezo urgentie? Hoezo de straat op? Hoezo een vuist ballen? Welnee! Dat soort koortsachtige activiteit stamt nog uit de dagen dat de vaas gifgroen van woede was, af en toe door een kamer werd gesmeten en de scherven om de haverklap aan elkaar moesten worden gelijmd. Nee, Barths voornaamste bezigheid is afstoffen. Ze stoft het begrip ‘solidariteit’ een beetje af. Ze stoft ‘eerlijk delen’ een beetje af. En op dezelfde wijze ontdoet ze de hele grijsgedraaide vocabulaire van haar partij, met antieke en trage gabaren, van het buitenste stoflaagje. Ik zeg nogmaals: niks meer aan doen! De schoonheid van de vaas is in the eye of the beholder.
De PvdA is de eerste partij die beter geen campagne kan voeren. Posters? Debatten? Oneliners? Doelgroepstrategieën? Laat maar. En wegrennen als je Rutger ziet! Elke beweging, slogan of stemverheffing , is schadelijk. Het leidt de aandacht af van de gladde essentie en de grootste aantrekkingskracht van de partij : de fotoalbums van 30 a 40 jaar terug, van het saamhorige verleden, toen geluk nog heel gewoon was.
