De uitgeversgroep Noordelijke Dagblad Combinatie (NDC) ligt financieel in coma, omdat journalisten zich hebben volgevreten aan kroketten en veel te goed voor zichzelf hebben gezorgd met volvette CAO’s. De Friese journalist Andries Veldman schreef een onthullend stuk over de mentaliteit van het journalistengilde op zijn weblog Liwwarders.nl. Hieronder het volledige artikel, met toestemming overgenomen.

Vakbonden: faillissement NDC Mediagroep valt niet uit te sluiten

Een volledig faillissement van NDC Mediagroep valt niet uit te sluiten nu het bedrijf in de laatste fase is gekomen van de onderhandelingen met de vakbonden over ontslagregelingen. Ondanks een akkoord op hoofdlijnen, zoals de bonden vorige week naar buiten brachten, zijn die onderhandelingen pittig.

CAO’s

Te meer omdat de nieuwe directie onder leiding van oud-marineman Geert-Jan van der Snoek wordt geconfronteerd met de complexiteit van maar liefst drie verschillende cao’s waaraan allerlei voorwaarden en restricties zijn verbonden. De directie van de noodlijdende uitgever van onder meer Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden heeft haast, de kasstroom moet snel op gang worden gebracht want iedere maand kachelt het noordelijke mediabedrijf 1 miljoen euro achteruit. Van het gereserveerde reorganisatiegeld van tien miljoen euro is al een fors deel verloren gegaan.

Balanceren

De vakorganisaties FNV Kiem, NVJ en CNV Dienstenbond weten inmiddels hoe de vlag er bij de NDC bijhangt. Bij het bedrijf is weinig extra’s meer te halen om een aantrekkelijke vertrekregeling voor het personeel te financieren. Extern boekenonderzoek maakte duidelijk dat van een sociaal plan met een financiële tegemoetkoming voor degenen die gedwongen het bedrijf moeten verlaten zonder dat ze ander werk hebben gevonden geen sprake meer kan zijn.

Kantonrechtersformule

De zogenaamde kantonrechtersformule – een bijzonder gunstige afvloeiingsregeling – heeft de onderhandelingstafel niet bereikt. In dat geval was het boek meteen dichtgeslagen, zo valt op te tekenen. Vandaar dat er nu door de bonden vol wordt ingezet op naleving van de collectieve arbeidsovereenkomsten (cao).

Maar ook hier is behoedzaamheid geboden, zo blijkt uit mededelingen aan het georganiseerde personeel. De journalisten vallen onder de cao voor dagbladjournalisten, het administratief en commercieel personeel onder de cao Dagbladuitgeverij en de grafici en drukkers onder de cao Grafimedia.

Regels

Het betreft allemaal regels en afspraken die in principe onderling niet uitwisselbaar zijn. De vakorganisaties waarschuwden hun leden onlangs in het Oranje Hotel in Leeuwarden: ‘Wij gaan proberen te zorgen dat u krijgt waar u recht op heeft. We moeten echter wel oppassen voor een faillissement, het wordt balanceren.’

Dat balanceren geldt evenzeer aan de andere kant van de tafel. Hier zitten de belangrijke sleutelfiguren accountant Jorrit Volkers (voorzitter van het consortium van aandeelhouders Stichting FB Oranjewoud, ING Corporate Investments en Je Maintiendrai) en zijn nieuwe directeur Geert-Jan van der Snoek.

Afslankresultaat

De twee hopen nog steeds op een gunstig afslankresultaat, waarna het mediabedrijf een nieuwe start kan maken. Zelfs investeringen zouden in dat geval weer mogelijk zijn. De twee koersen aan op de datum 1 juli, dat is over precies twee weken.

Marineman

Dan moet het schip vertrekken, zo vertelde Van der Snoek in een verhaal doorspekt met maritieme frases waarin hij zich aan lezers en personeel voorstelde. Wie er aan boord mee mogen is op dit moment nog onduidelijk. Ook de haven waarop wordt aangekoerst staat nog niet helder op de radar.

Maar marineman Van der Snoek liet er geen misverstand over bestaan: het schip vertrekt klokke acht, zoals hij in Den Helder gewend was. Wie te laat is vaart niet mee. Of er voldoende meel aan boord is, zien we wel op open zee. Stipt op tijd klinkt de scheepstoeter en dan gaan de trossen los. Zin in, zo hoorde je hem denken.

Gas

Van der Snoek moet wel gas geven. Iedere dag uitstel brengt negatieve financiële consequenties met zich mee. Hoe negatief die waren, werd duidelijk tijdens de bijeenkomst in het paardensportcentrum in Drachten, waar het voltallige personeel in mei bijeen was gekomen. Hier hield de nieuwe directeur zijn maidenspeech waarin hij duidelijk maakte dat voor 250 van de 750 medewerkers geen plaats is aan boord van de nieuwe organisatie.

Er werd een dramatisch beeld geschetst van de financiële situatie waarin de uitgeverij NDC zich bevindt. De voorlopige resultaten die werden gepresenteerd waren stukken slechter dan iedereen had voorzien. In februari balanceerde het bedrijf op de rand van de afgrond. In het Friesch Dagblad liet Van der Snoek optekenen dat het er sindsdien niet beter op is geworden.

Kortingsbon

Na de mededelingen in het paardencentrum waren de medewerkers verslagen. De lust om nog vragen te stellen was volledig afwezig. Spreekstalmeester Pieter Sijpersma (hoofdredacteur Dagblad van het Noorden) probeerde toch nog enige reactie te ontlokken. ‘Een zaal vol journalisten en niemand heeft een vraag?’ In opperste verwarring werd de vraag gesteld of de kortingsbon voor de webshop die in december was ontvangen nog inwisselbaar was na voltooiing van het reorganisatieproces waarbij de webwinkel wordt gesloten. De vraag werd bevestigend beantwoord.

Koning en keizer

Ondanks alle ingrepen van de laatste jaren bij de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden is er nog geen begin van uitzicht op het stoppen van het verlies van abonnees. Het aanpassen van de vormgeving, het formaat en het tijdstip van bezorging hebben dit proces niet kunnen keren. Het grootste drama speelt zich echter af op advertentieterrein. Hier is de adverteerder koning en keizer tegelijk.

‘Kijk eens naar het soort advertenties dat momenteel in de krant staat’, zo zegt een medewerker veelbetekenend. ‘Haal de overlijdensadvertenties weg en kijk eens goed wat er overblijft.’ De medewerker bekritiseert het commerciële beleid van de afgelopen jaren.

Grote leasebak

‘Het zijn allemaal eilandjes en koninkrijkjes. Dat was in de periode van Nico Bakker (voormalige hoofd advertentiebedrijf) ondenkbaar. Bij de afdeling ict werd gewoon gesteld: als de adverteerder niet aan de normen van aanlevering kan voldoen, komt de advertentie niet in de krant. Wat voor uitspraak is dat? Je moet als acquisiteur ook niet met een grote leasebak voor komen rijden, stap op de fiets!’ De medewerker vraagt zich af of met een afgeslankt bedrijf wel een goed product kan worden gemaakt. ‘Kunnen wij met minimale bezetting de levensvatbaarheid garanderen?’

Naast het moeizame stelpen van de wond heeft het bedrijf ook nog geen overtuigend antwoord gevonden op de gefragmenteerde contentconsumptie van tegenwoordig. De nog altijd grote groep liefhebbers van het product krant verlangt relevante informatie binnen de veranderende consumptiepatronen. De lezers houden van hun krant, maar die moet hen wel goed bedienen en met de informatieverschaffing niet op de hurken gaan zitten.

Bitterballen

Hoe het ook zij, de laatste fase van de onderhandelingen over de reorganisatie moet nu worden afgerond. De vakbonden hebben de taak om de opgebouwde rechten van hun leden met huid en haar te verdedigen. Per uitwisselbare functie zijn zij in groepen ingedeeld in een zogenoemde afspiegelingsprocedure. In leeftijdsgroepen tot 25 jaar, van 25 tot en met 34 jaar, van 35 tot en met 44 jaar, van 45 tot en met 54 jaar en 55 jaar en ouder zijn ze ingedeeld. Binnen deze groepen geldt: last in, first out.

De dagbladjournalisten kennen hun rechten. Jarenlang kwamen de journalisten in de voormalige Theeschenkerij van de Prinsentuin bijeen om hun rechten in beton te gieten. De convocatie werd steevast beëindigd met de oproep: komt allen, bitterballen!

Gepalaver

Nu moet blijken wat al dat gepalaver heeft opgeleverd. Als er geen sociaal plan is afgesproken of als deze slechter is dan de cao, dan volgt de gang naar de rechter met de eis om smartengeld. Bij een berekening volgens een staffel zou dit op een formidabele kostenpost voor het bedrijf kunnen uitdraaien.Ook de cao voor het administratief en commercieel personeel geeft genoeg handvatten om opgebouwde rechten te verzilveren. De drukkers en grafici komen er in vergelijking met hun collega’s bekaaid van af.

Resultaten

Maar papier is papier. Het besef dat de vakbonden met hun eisen niet al te hoog in de boom kunnen gaan zitten is inmiddels bedrijfsbreed ingedaald. Berichten over behaalde netto resultaten van 4 ton die in de wandelgangen circuleerden (uitgeeftak minus de aankoop ThiemeMeulenhoff) blijken achteraf niet te kloppen en louter verspreid om het moreel niet verder aan te tasten.

Inmiddels prijkt er een incidentele kostenpost van 2 miljoen euro aan accountant Deloitte op de nog op te stellen kwartaalrekening. Koeltjes informeerden de bonden hun leden: ‘De resultaten over 2013 blijven ernstig achter bij de verwachtingen’.

Optimistisch

Gezien de financiële situatie van het uitgeversbedrijf koersen de bonden aan op een gezamenlijke regeling voor alle medewerkers die praktisch gezien neerkomt op een aanvulling op de WW en een begeleiding op maat naar nieuw werk. Over dit laatste zijn de bonden ondanks de verslechterende arbeidsmarkt tamelijk optimistisch, zo lieten ze in het Oranje Hotel doorschemeren.

Plan

Hoe de leden zullen reageren op het uiteindelijke plan dat ze voorgelegd krijgen is nog onbekend. Maandag 24 juni mogen zij zich hierover uitspreken. Een medewerker in de hoogste leeftijdcategorie ziet het zwerk drijven. Ook hij sluit een faillissement (met een mogelijke doorstart) van het hele bedrijf niet uit. ‘De directie heeft zich laten verrassen.’