Uit landelijke cijfers blijkt niet dat verdachten en daders in de criminaliteit steeds jonger worden. Er zijn ook geen aanwijzingen voor een toename van zware geweldsdelicten onder jongeren op lange termijn. Dit betekent echter niet dat er in bepaalde misdrijven of specifieke regio’s geen verjonging plaatsvindt.
Redactie, TPO, 9 september 2024 – Het percentage jongeren dat aangeeft zelf een delict te hebben gepleegd, ligt tien keer hoger dan het aantal door de politie geregistreerde jeugdige verdachten. Veel van deze zelfgerapporteerde misdrijven zijn lichte vergrijpen die meestal niet tot vervolging leiden, maar ze geven inzicht in delicten die buiten het zicht van de politie blijven.
Dit zijn enkele bevindingen uit twee recente onderzoeken van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), onderdeel van het onderzoeksprogramma Monitor Jeugdcriminaliteit.
Het WODC onderzoekt periodiek de ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit in samenwerking met het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De nieuwste rapporten zijn de ‘Monitor Zelfgerapporteerde Jeugddelinquentie 2023‘ en de ‘Monitor Jeugdcriminaliteit 2000-2023 synthesestudie‘, die de trends in jeugdcriminaliteit tot en met 2023 in kaart brengen.
Jeugdcriminaliteit aanzienlijk afgenomen
De geregistreerde jeugdcriminaliteit in Nederland is de afgelopen twintig jaar sterk afgenomen. Vergeleken met de piek in 2006-2008 is het aantal jeugdige verdachten en daders in 2023 meer dan gehalveerd. Geweldscriminaliteit door jongeren is ook gedaald, hoewel er recent een lichte stijging in steekwapengebruik zichtbaar was. Sinds 2019 is het aantal jeugdige verdachten betrokken bij geweldsincidenten met wapens iets hoger dan in de vijf jaren daarvoor.
Ook nam sinds 2017 het aantal jongeren dat werd veroordeeld voor ernstige geweldsdelicten, zoals zware mishandeling of poging tot doodslag, toe. De afgelopen twee jaar is deze toename echter afgevlakt, en volgens het Openbaar Ministerie zelfs licht gedaald.
Concentratie van jeugdcriminaliteit in bepaalde wijken stabiel
De door de politie geregistreerde jeugdcriminaliteit blijft voornamelijk geconcentreerd in een klein aantal wijken, vooral in de grote steden. Deze concentratie van criminaliteit is door de jaren heen stabiel gebleven. Dit zou te maken kunnen hebben met de structurele sociale en economische omstandigheden in deze buurten.
Waar politieregistraties duidelijke verschillen tonen tussen bevolkingsgroepen en regio’s, zijn deze verschillen in zelfrapportages van jongeren minder zichtbaar of soms zelfs afwezig.
Beperkt inzicht in cybercriminaliteit onder jongeren
Op nationaal niveau is er nog weinig zicht op de ontwikkelingen in cybercriminaliteit gepleegd door jongeren. Zelfrapportages geven echter aan dat digitale delicten veel voorkomen onder jongeren.
Het hacken van andermans account, het kopen van producten op internet zonder te betalen, en de diefstal van virtuele goederen in online games zijn enkele van de meest gemelde cyberdelicten.
De bevindingen van het WODC benadrukken het belang van het monitoren van verschillende vormen van jeugdcriminaliteit, waaronder de opkomst van digitale misdrijven, om een completer beeld te krijgen van de ontwikkelingen in het criminele gedrag van jongeren in Nederland.
