Denemarken kondigt een forse investering aan in zijn militaire aanwezigheid in het Noordpoolgebied. De Deense regering trekt bijna 15 miljard Deense kronen (2 miljard euro) uit voor onder meer drie nieuwe marineschepen, langeafstandsdrones en versterkte satellietcapaciteit.
Redactie, TPO, 28 januari 2025 – Deze beslissing volgt kort op de hernieuwde interesse van de Amerikaanse president Donald Trump in Groenland. Het strategisch gelegen, deels autonome Deense eiland is rijk aan grondstoffen en herbergt de Amerikaanse militaire basis ‘Pituffik Space Base’.
Trump liet recentelijk opnieuw blijken dat hij Groenland graag onder Amerikaans bestuur ziet. In een telefoongesprek met de Deense premier Mette Frederiksen herhaalde hij zijn ambities, maar Frederiksen hield voet bij stuk: “Groenland is niet te koop.”
Volgens The Financial Times verliep het gesprek op 15 januari tussen Trump en de Deense premier moeizaam, waarbij Trump een “agressieve toon” aansloeg en dreigde met handelstarieven tegen Denemarken. Twee Europese functionarissen, die op de hoogte waren gebracht van het 45 minuten durende gesprek en anonimiteit vragen vanwege de gevoeligheid van het onderwerp, omschrijven de toon en inhoud van het gesprek zoals aan hen teruggekoppeld als een “ijzige uitwisseling”.
Een diplomaat meldt dat de Denen sindsdien in een “crisismodus” verkeren.
Militaire aanwezigheid van de VS
Groenland, met slechts 56.000 inwoners, is van groot strategisch belang. Het eiland ligt op de kortste route tussen Noord-Amerika en Europa en beschikt over waardevolle grondstoffen zoals zeldzame aardmetalen, uranium en ijzer. De Verenigde Staten (VS) hebben al decennialang een militaire aanwezigheid op het eiland, die teruggaat tot de Tweede Wereldoorlog.
Na de Duitse bezetting van Denemarken op 9 april 1940 sloot Henrik Kauffmann, de toenmalige Deense ambassadeur in de VS, een overeenkomst waarmee hij het land machtigde de Deense koloniën op Groenland te verdedigen tegen Duitse agressie. Het verdrag stelde de Verenigde Staten in staat om militaire bases op Groenland te exploiteren, zolang er een dreiging voor Noord-Amerika bestond.
NYU-studentenonderzoekers zitten op een rots met uitzicht op de Helheim-gletsjer in Groenland, 16 augustus 2019. Archieffoto: Felipe Dana, AP
Denemarken reageert op groeiende geopolitieke spanningen
De Deense investering nu is niet alleen een reactie op Trumps ambities, maar ook een antwoord op de groeiende geopolitieke spanningen in het Noordpoolgebied. “We moeten onder ogen zien dat er serieuze uitdagingen zijn op het gebied van veiligheid en defensie in de Arctische regio en de Noord-Atlantische Oceaan,” aldus Deens defensieminister Troels Lund Poulsen.
Premier Frederiksen benadrukt het belang van Europese samenwerking in deze kwestie: “Denemarken is een klein land met sterke bondgenoten, we maken deel uit van een sterke Europese gemeenschap die gezamenlijk de uitdagingen kan aangaan.” Deze week spreekt ze onder meer met NAVO-topman Mark Rutte, de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz om de gezamenlijke aanpak te bespreken.
De door Denemarken aangekondigde 2 miljard euro is slechts het begin. Verwacht wordt dat Denemarken in de eerste helft van dit jaar verdere financiële toezeggingen doet voor de versterking van de Arctische defensie. Eerder, in december 2023, maakte Denemarken al bekend 1,4 miljard euro uit te trekken voor Groenlands defensie, waaronder de aanschaf van nieuwe schepen en hondensledeteams.
‘We zijn niet te koop, maar we staan open voor zaken’
Ook Groenland zelf, dat een brede autonomie geniet binnen het Deense koninkrijk, reageert op de ontwikkelingen. Vivian Motzfeldt, minister van Onafhankelijkheid en Buitenlandse Zaken van Groenland, noemt de investeringen een “eerste stap” naar versterkte veiligheid in en rond het eiland. “Groenland bevindt zich in een tijd van veranderende dreigingen,” aldus Motzfeldt.
Hoewel Groenland in 2019 het aanbod van de voormalige Amerikaanse president afwees, maakt het nu duidelijk dat het de interesse van de VS wel degelijk waardeert, aldus Bloomberg.
“Het nieuwe is dat we hopen op veel grotere integratie en samenwerking met Noord-Amerika,” zegt Kenneth Hoegh, Groenlands belangrijkste diplomatieke vertegenwoordiger in de VS en Canada. Het voormalige Deense kolonie heeft zich lange tijd op het oosten gericht, met Kopenhagen als verantwoordelijke voor buitenlands beleid, defensie en veiligheid.
Het recent gepubliceerde document, in zowel Inuit als Deens, bevat echter weinig verwijzingen naar toekomstige samenwerking met Kopenhagen. Groenland richt zich nu meer op het versterken van de banden met Noord-Amerika door handel in cruciale mineralen en door meer invloed te krijgen in belangrijke defensiezaken die tot nu toe door Denemarken werden beheerd.
“We zijn niet te koop, maar we staan open voor zaken”, stelt Hoegh.
Bron: BBC
