Groenland, het uitgestrekte Arctische eiland met een kleine bevolking, houdt dinsdag vervroegde parlementsverkiezingen die wereldwijd met grote belangstelling worden gevolgd. De Amerikaanse president Donald Trump heeft openlijk interesse getoond in de strategisch gelegen regio met waardevolle grondstoffen. Hoewel zijn plannen niet op de agenda staan, zijn ze wel in ieders gedachten.
Redactie, TPO, 11 maart 2025 – Deze zelfbesturende regio van Denemarken is de thuisbasis van 56.000 inwoners, voornamelijk van inheemse Inuit-afkomst. Groenland is sinds ten minste 2009 op weg naar onafhankelijkheid. Nu debatteren Groenlanders over de beste manier om ervoor te zorgen dat ze hun toekomst zelf in handen houden.
“Ik denk dat de meesten van ons sinds Nieuwjaar bang zijn vanwege Trumps interesse,” zegt Pipaluk Lynge, parlementslid van de regerende Inuit Ataqatigiit, ofwel de Verenigde Inuit-partij. “Dus we kijken nu echt, echt naar Europa om te zien of we een sterkere band met hen kunnen opbouwen om onze soevereine natie veilig te stellen.”
Echter, de meeste inwoners zeggen geen hekel te hebben aan Amerikanen en wijzen op de goede relaties met de lokale Pituffik Space Base, voorheen Thule Air Force Base, waar sinds 1951 Amerikaanse militairen zijn gestationeerd.
Peilingen laten zien dat de meeste Groenlanders voor onafhankelijkheid zijn.
‘Groenland staat open voor zaken, maar is niet te koop’
Maar Groenlanders tonen geen enkel teken dat ze Amerikanen willen worden. Zelfs sommige van Trumps grootste fans houden vast aan het principe dat ze hun eigen lot moeten bepalen. Dat geldt ook voor Gerth Josefsen, een 53-jarige visser uit Nuuk die een MAGA-pet draagt en er trots op is Mar-a-Lago, Trumps huis in Florida, te hebben bezocht.
Hun mantra is dat Groenland openstaat voor zaken, maar niet te koop is.
“De situatie is veranderd door Trump en door de wereld, dus we hebben in onze partij besloten dat we dit sneller moeten doen”, stelt Doris Jensen, vertegenwoordiger van de sociaaldemocratische Siumut-partij, die altijd al voor onafhankelijkheid is geweest.
Trumps aandacht heeft het diep lokale democratische proces getransformeerd. Opeens herinneren de aanwezigheid van journalisten uit onder meer Japan en Kroatië eraan dat dit geen normale tijden zijn.
Na het laatste televisiedebat tussen de kandidaten in een schoolauditorium in Nuuk werd de Groenlandse premier Mute Bourup Egede begroet door ongeveer 75 supporters, die bijna in aantal werden overtroffen door fotografen en cameraploegen.
Aviaja Sinkbaek is werkzaam op de school en reageert op de grote toeloop: “Al deze verslaggevers maken ons bang, het betekent dat er binnenkort iets staat te gebeuren.” Ze voegt eraan toe: “Ik vraag me af wat Trump in zijn schild voert.”
Lees ook: Denemarken pompt miljarden in defensie Noordpool na Trump’s Groenland-aanbod
Groenlanders worstelen met koloniale erfenis
De Groenlandse verkiezingen worden dit keer niet alleen sterker dan ooit beïnvloed door de interesse van Trump in het eiland, maar zeker ook door het koloniale verleden. De herinneringen aan een pijnlijke geschiedenis spelen een grote rol in de onafhankelijkheidsdiscussie.
In de afgelopen jaren is steeds meer bekend geworden over de trauma’s die Groenlanders in de jaren 50, 60 en 70 onder Deens bewind hebben opgelopen, meldt de NOS. Eén van de meest schokkende voorbeelden is het spiraalschandaal, waarbij duizenden Groenlandse meisjes en jonge vrouwen gedwongen een spiraal kregen om de bevolkingsgroei te beperken.
De Groenlandse psychologe Naja Lyberth sprak als een van de eersten openlijk over haar ervaring, na het jarenlang te hebben weggestopt. Op haar 14e kreeg ze een spiraal zonder toestemming van haar ouders en zonder seksuele ervaring.”Het voelde als misbruik. Ik werd ontmaagd door de staat,” vertelde ze eerder aan de Deense omroep DR.
Naast het spiraalschandaal zijn er meer controverses. In de jaren 50 werden Groenlandse kinderen bij hun ouders weggehaald en naar Denemarken gestuurd voor een ‘heropvoeding’. Ze moesten als ‘modelburgers’ terugkeren, maar het experiment mislukte. Hoewel de Deense overheid later excuses aanbood, zijn ook die wonden nog steeds niet geheeld.
Veel Groenlanders vinden dat de Denen hen nooit als gelijkwaardig hebben behandeld. “We hebben genoeg van de Denen,” zegt econoom Lars-Jørgen Kleist. Ondernemer Aviaq Kleist benadrukt dat Groenlanders dagelijks te maken hebben met racisme en vooroordelen. “We worden nog steeds gezien als dronkenlappen, alsof we niets kunnen. Het is tijd dat we ons eigen lot bepalen.”
Mensen stemmen tijdens de vervroegde stemming voor de Groenlandse parlementsverkiezingen in het stadhuis van Nuuk, Groenland, 10 maart 2025. Foto: Evgeniy Maloletka/AP
Mensen worden naar stembureaus gebracht
Politiek in Groenland heeft een ander ritme. Debatten tijdens de campagne liepen zelden hoog op. Mensen die te fel werden, werd gevraagd naar buiten te gaan. Onderwerpen varieerden van het opleiden van een gekwalificeerde beroepsbevolking tot de vraag hoe de nieuwe luchthaven versierd moest worden. In november opende die een landingsbaan die groot genoeg is om jumbojets te ontvangen.
Deze dinsdag zal het enige stembureau in de hoofdstad, gevestigd in de sporthal van Nuuk, omringd worden door partijtenten. Campagnevoerders hopen hier met het aanbieden van warme dranken en Groenlands gebak – een met rozijnen gevuld brood geserveerd met boter – kiezers te overtuigen.
Een bus zal door de stad met ongeveer 20.000 inwoners rijden om mensen naar het stembureau te brengen.
De officiële uitslag kan weken op zich laten wachten
Onofficiële verkiezingsresultaten zullen waarschijnlijk snel na sluiting van de stembussen beschikbaar zijn, maar de officiële uitslag kan weken op zich laten wachten. Stembriefjes uit afgelegen nederzettingen moeten namelijk per boot, vliegtuig en helikopter naar de hoofdstad worden gebracht.
Dat komt doordat er geen wegen zijn die gemeenschappen verbinden op het eiland, dat met een oppervlakte van 2,16 miljoen vierkante kilometer het twaalfde grootste land ter wereld zou zijn.
Nu heeft die enorme omvang buitengewone aandacht getrokken.
Balans tussen economie en milieu
Groenlanders weten wat ze hebben. Ze hopen dat de zeldzame aardmetalen kunnen helpen de economie te diversifiëren. Het gaat in deze om zink, lood, ijzererts, steenkool, molybdeen, goud, platina, uranium, koper, nikkel, zeldzame aardmetalen, waterkracht en mogelijk olie en gas.
Goed voor heel veel overheidsbanen, die momenteel 40 procent van de werkgelegenheid uitmaken. Visserij, jacht en landbouw bieden werk aan ongeveer 15 procent van de beroepsbevolking, gevolgd door groothandel (11 procent), bouw (8 procent) en transport (7 procent).
Visserij levert ongeveer 90 procent van de Groenlandse export op. Jagen is nog steeds een belangrijke bron van voedsel en inkomen. Zeehonden, walvissen, rendieren en muskusossen worden allemaal bejaagd.
Toerisme wordt steeds belangrijker. In 2023 reisden meer dan 96.000 internationale passagiers via de luchthavens van Groenland, een stijging van 28 procent ten opzichte van 2015.
Upernavik, een plaats en voormalige gemeente in het noorden van Groenland bij de Baffinbaai. Foto: Mario Tama/Getty Images.
Maar de regering heeft strikte regels opgelegd om het milieu op het eiland te beschermen, waarvan het grootste deel het hele jaar door met ijs bedekt is.
De extreme weersomstandigheden roepen vragen op over de commerciële haalbaarheid van de mijnbouw.
Bron: AP
