Voormalig VVD-leider en vicepremier Hans Wiegel is maandag op 83-jarige leeftijd overleden. Zijn familie heeft het overlijden bevestigd aan De Telegraaf. Wiegel stond bekend om zijn scherpe tong, politieke instinct, gevoel voor timing en humor. Hij was één van de meest invloedrijke en kleurrijke politici van Nederland na de Tweede Wereldoorlog en misschien wel de beste premier die Nederland nooit gehad heeft.
Redactie, TPO, 20 mei 2025 – Met het overlijden van Hans Wiegel verliest Nederland één van de meest markante en invloedrijke politici van de naoorlogse periode.
Hij begon zijn politieke carrière op jonge leeftijd en ontpopte zich als snel tot een uitstekend debater. Op 25-jarige leeftijd werd hij lid van de Tweede Kamer, en op 29-jarige leeftijd werd hij partijleider van de VVD, die hij transformeerde van een elitaire partij tot een brede volkspartij.
Onder zijn leiding groeide de partij aanzienlijk. Van 1977 tot 1981 diende hij als vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet-Van Agt I.
Scherpe analyses en retorische vaardigheden
Na zijn actieve politieke loopbaan bleef Wiegel een invloedrijk figuur binnen de Nederlandse politiek. Hij diende als commissaris van de Koningin in Friesland en was lid van de Eerste Kamer. Daarnaast was hij regelmatig actief als commentator en adviseur.
Zijn scherpe analyses en retorische vaardigheden maakten hem tot een veelgevraagd spreker en opiniemaker
Nacht van Wiegel
De Nacht van Wiegel verwijst naar een cruciaal politiek moment op 18 mei 1999, waarbij Wiegel in zijn rol als VVD-senator met zijn stem het voorstel voor het correctief referendum torpedeerde, een plan dat onderdeel was van het regeerakkoord van Paars II (PvdA, VVD, D66).
De Tweede Kamer had ingestemd met een grondwetswijziging om een correctief referendum in te voeren. Daarmee zouden burgers een bindend referendum kunnen houden over wetten die al waren aangenomen. Om de grondwet te wijzigen is echter ook een tweederdemeerderheid in de Eerste Kamer nodig.
Wiegel stond bekend als eigenzinnig en gebruikte zijn machtspositie als senator om de partijdiscipline te doorbreken. Tijdens de stemming in de Eerste Kamer stemde hij tégen het voorstel. Hierdoor haalde de coalitie de benodigde tweederdemeerderheid net niet, waardoor het voorstel sneuvelde.
Tekst gaat verder onder de video.
Toenmalige coalitiepartij D66 had het referendum juist als speerpunt in het regeerakkoord bedongen. Echter, doordat het voorstel sneuvelde in de Eerste Kamer leek het kabinet in een crisis te belanden. D66 stapte bijna uit het kabinet, maar na enkele dagen werd de rust hersteld.
De gebeurtenis vond ’s avonds plaats in de senaat en werd een politiek spektakelstuk. Sindsdien staat het bekend als de Nacht van Wiegel, een klassiek voorbeeld van hoe één senator een grote invloed kon hebben op landsbeleid.
