D66 en CDA moeten drie weken de tijd krijgen om te onderhandelen over een “positieve agenda” voor een nieuw kabinet. Dat adviseert verkenner Wouter Koolmees (D66) in zijn eindverslag, dat hij dinsdagavond heeft gepresenteerd. Volgens hem is het belangrijk dat beide partijen, die als “grootste winnaars” uit de verkiezingen zijn gekomen, proberen overeenstemming te vinden over de belangrijkste dossiers die Nederland bezighouden.
Redactie, TPO, 12 november 2025 – De gesprekken tussen D66 en CDA moeten zich richten op het woningtekort, stikstof, het ondernemingsklimaat, energie, klimaat, asiel en migratie, internationale veiligheid en het begrotingsbeleid. Volgens Koolmees gaat het erom te onderzoeken “wat er wél kan” en om een gezamenlijk beeld te vormen van de beleidscontouren voor de komende kabinetsperiode.
Daarbij hoort ook een financieel kader. “Het moet allemaal wel betaald worden,” aldus Koolmees. Hij wijst erop dat de overheidsuitgaven de afgelopen jaren flink zijn gestegen en dat dit moet worden gecompenseerd met bezuinigingen of hogere belastingen. Na drie weken zouden andere partijen kunnen beoordelen of zij voldoende aanknopingspunten zien om zich bij D66 en CDA aan te sluiten.
Jetten: “Een noodzakelijk risico”
D66-leider Rob Jetten zegt bereid te zijn met het CDA aan de slag te gaan, maar ziet ook risico’s in het proces. “Het is niet zeker of onze voorstellen straks op een meerderheid kunnen rekenen,” aldus Jetten. Toch noemt hij het een “noodzakelijk risico”. „Maar als we allemaal alle risico’s blijven mijden, dan kunnen we hier denk ik over drie weken nog steeds dezelfde standpunten innemen als partijen en komt dat nieuwe kabinet ook niet dichterbij.
Volgens Jetten moet de agenda niet alleen bedoeld zijn voor D66- en CDA-kiezers, maar voor alle Nederlanders. Hij geeft aan liever niet in een kabinet te stappen met drie rechtse partijen (CDA, VVD en JA21). “Ik vind het belangrijk dat we de komende jaren stappen zetten op klimaat, stikstof en individuele vrijheden. Dat zie ik in zo’n combinatie moeilijk gebeuren.”
De D66-leider spreekt een voorkeur uit voor een meerderheidscoalitie met GroenLinks-PvdA, samen met CDA en VVD, al merkt hij op dat daar vooralsnog weinig steun voor is.
Bontenbal: “Popel om aan de slag te gaan”
CDA-leider Henri Bontenbal zegt “te popelen” om met D66 te gaan onderhandelen. Hij begrijpt waarom Koolmees adviseert dat alleen deze twee partijen beginnen met gesprekken over de inhoud. Volgens Bontenbal moet een nieuwe coalitie “vanuit het midden” worden gevormd. “De VVD is op dit moment niet echt een middenpartij.”
Bontenbal noemt wonen, stikstof, economie, migratie en defensie als prioriteiten. „Dat zijn ook de onderwerpen die prioriteit verdienen.” Hij erkent dat het risico’s met zich meebrengt om al te gaan praten, maar zegt: “Ik ben niet dit vak ingegaan om laf te zijn.”
Over mogelijke coalitiepartners wil de CDA-leider zich nog niet uitspreken. “Ik ga het heel erg vanuit de inhoud aanvliegen.” Wel wijst hij, net als Koolmees, op het belang van de Eerste Kamer: „Er is een blok BBB en een blok GroenLinks-PvdA, dus het kan zelfs per onderwerp nog verschillen hoe je daarnaar kijkt.”
Impasse en vervolgstappen
De formatie dreigde eerder vast te lopen, omdat de VVD samenwerking met GroenLinks-PvdA uitsluit, terwijl D66 moeite heeft met de VVD-voorkeur voor JA21. Koolmees noemt het “onverstandig” om combinaties nu al uit te sluiten.
Koolmees adviseert dat de gesprekken worden begeleid door één of meerdere informateurs, maar laat de keuze voor wie dat worden aan D66 over.
Bron: ANP
