GPS-verstoringen door elektronische oorlogsvoering zorgen wereldwijd voor problemen in de luchtvaart en raken dagelijks honderden vluchten. Dat meldt CNN op basis van gegevens van SkAI Data Services.
Redactie, TPO, 3 mei 2026 – Volgens het databedrijf worden dagelijks ongeveer 900 vluchten getroffen door zogeheten GPS-interferentie.
Valse waarschuwingen in cockpit
Door de storingen krijgen piloten soms foutieve meldingen, zoals waarschuwingen voor naderend terrein terwijl het toestel op veilige hoogte vliegt. Navigatie, radar en andere systemen kunnen hierdoor ontregeld raken.
Piloten kunnen terugvallen op radar, grondbakens en andere navigatiemiddelen. Veel boordsystemen zijn gekoppeld aan GPS, waardoor verstoringen ook invloed hebben op onder meer vliegtuigklokken, weerradar en wifi aan boord.
Lees ook Rusland verdacht van storen navigatie vliegtuig Von der Leyen.
Jamming en spoofing
Volgens luchtvaartdeskundige Joris Melkert (TU Delft) is GPS relatief eenvoudig te verstoren omdat signalen van satellieten op circa 20.000 kilometer hoogte zwak zijn bij aankomst op aarde.
Hij onderscheidt twee methoden: jamming, waarbij het signaal volledig wordt verstoord, en spoofing, waarbij systemen worden misleid met valse signalen. “Piloten kunnen zo foutieve waarschuwingen krijgen, bijvoorbeeld over bergen die er niet zijn”, aldus Melkert.
Vooral boven conflictgebieden
De storingen komen vooral voor boven conflictgebieden zoals het Midden-Oosten, de Zwarte Zee en de Baltische regio. Ook delen van Azië worden geraakt.
Vorig jaar moest een privéjet met Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan boord met papieren kaarten landen na een vermoedelijke verstoring boven Bulgarije.
‘Dagelijkse ergernis’
Piloten spreken van een groeiend probleem. “Ik heb collega-piloten die dit regelmatig meemaken”, zegt de voorzitter van de International Federation of Air Line Pilots’ Associations tegen CNN. “Dat is het echte gevaar. Het wordt genormaliseerd.”
Een piloot noemt de situatie “fictie” in de cockpit doordat digitale systemen uitvallen. In Finland werden begin dit jaar 421 incidenten gemeld. Over heel 2024 ging het om ruim 1.700 gevallen.
Beperkt direct risico
Volgens Melkert blijft het directe gevaar beperkt. Vliegtuigen kunnen ook zonder GPS navigeren, al leidt verstoring wel tot vertragingen en omwegen.
Luchtverkeersleiders houden inmiddels rekening met het fenomeen door grotere afstanden tussen vliegtuigen aan te houden. Ook wordt gewerkt aan technische oplossingen zoals filtering en alternatieve satellietsystemen.
Bron: BNR
