Ondernemers die schade lijden door het aanhoudende laagwater krijgen geen vergoeding van het Rijk. Minister Vincent Karremans (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) noemt de gevolgen van de droogte een ondernemersrisico.
Het kabinet schat de economische schade voor bedrijven op tientallen tot honderden miljoenen euro’s. Vooral de binnenvaart, de glastuinbouw en booteigenaren worden geraakt door de lage waterstanden. Een noodregeling zoals na de wateroverlast in Limburg in 2021 komt er voorlopig niet. “Er zijn regelingen als er sprake is van een natuurramp, zoals de wateroverlast in Limburg in 2021. Maar daar zijn we nu nog niet”, aldus Karremans. Volgens de minister ontbreekt daarvoor bovendien het budget.
Wat het laagwater kost op de vaarwegen
De Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling schaalde deze zomer op naar niveau 2, feitelijk watertekort. Eind juli lag de Rijnafvoer bij Lobith rond de 850 kubieke meter per seconde, blijkt uit cijfers van Koninklijke Binnenvaart Nederland; de afvoer van de Maas schommelde tussen de 20 en 35 kubieke meter per seconde. Bij de Parksluizen in Rotterdam gelden sinds 23 juli schutbeperkingen, en bij Terneuzen wordt geclusterd geschut met wachttijden van twee tot vier uur. Ook elders in Europa remt de droogte de binnenvaart.
De gevolgen slaan door in de havens. De haven van Deventer sloot op 1 augustus door de lage waterstand en verplaatste ladingen naar Port of Zwolle. De Nederlandse Vereniging van Binnenhavens vraagt het ministerie om een escalatieladder en om scenario’s, zodat bedrijven zich kunnen voorbereiden. “We zijn meerdere keren overvallen door besluiten waardoor havens onbereikbaar worden. Het Twentekanaal is het beste voorbeeld”, zegt secretaris Robbert Loos.
Deltaprogramma Zoetwater moet buffers vergroten
Aan structurele maatregelen wordt wel gewerkt. In het Deltaprogramma Zoetwater, waarover dit najaar wordt besloten, wil het kabinet meer water vasthouden, onder meer door de buffers in het IJsselmeer en het Volkerak-Zoommeer te vergroten. De binnenvaartsector dringt daarnaast aan op snellere en duidelijkere communicatie over aangekondigde beperkingen.
De sector erkent dat bij schaarste veiligheid, drinkwater en waterkwaliteit voorgaan. Maar zolang de neerslag uitblijft, betalen de getroffen bedrijven de rekening zelf — en de besluiten over grotere buffers vallen op zijn vroegst dit najaar.
