President Trump heeft twee decreten getekend die het automatische recht op het Amerikaanse staatsburgerschap bij geboorte inperken, ruim een maand nadat het Hooggerechtshof een eerdere poging daartoe verwierp.
Het eerste decreet somt categorieën kinderen op die volgens het Witte Huis geen aanspraak kunnen maken op het geboorterecht: kinderen van bepaalde buitenlandse overheidsmedewerkers, kinderen van ouders die fraude pleegden om het staatsburgerschap te krijgen, en kinderen van wat de regering vijandelijke vreemdelingen en leden van buitenlandse terreurorganisaties noemt. Het Witte Huis stelt zich daarbij te baseren op historische uitzonderingen die het Hooggerechtshof zelf heeft erkend.
Wat de decreten over geboorterecht bepalen
Het tweede decreet richt zich op zogeheten geboortetoerisme en draagt bevoegdheden over aan de ministers van Buitenlandse Zaken en Binnenlandse Veiligheid. Zij kunnen makkelijker een visum weigeren aan zwangere vrouwen van wie wordt vermoed dat zij naar de Verenigde Staten reizen om daar te bevallen.
Het veertiende amendement, aangenomen na de Amerikaanse Burgeroorlog van 1861-1865, kent het staatsburgerschap toe aan vrijwel iedereen die op Amerikaans grondgebied wordt geboren. Lagere rechters blokkeerden Trumps eerdere decreet en op 30 juni verwierp het Hooggerechtshof het definitief in de zaak Trump tegen Barbara. Trump zei achteraf dat hij dacht die zaak te winnen en noemde de uitspraak slecht en zeer oneerlijk.
Cijfers over geboortetoerisme lopen sterk uiteen
Over de omvang van het probleem verschillen de schattingen aanzienlijk. Het Migration Policy Institute komt op hooguit 26.000 gevallen op jaarlijks 3,5 miljoen geboortes in de Verenigde Staten, ofwel 0,74 procent. Trump spreekt zelf van honderdduizenden.
Het Witte Huis plaatst de decreten in een bredere lijn: in een feitenblad noemt het 88 procedures om het staatsburgerschap in te trekken, ruim drie miljoen uitzettingen en een pauze in de visumverlening voor 75 landen die het als risicovol aanmerkt. Ook elders schroeven regeringen de regels op; het Verenigd Koninkrijk scherpte zijn asielbeleid vorig jaar fors aan. Burgerrechtenorganisatie ACLU verwacht dat ook deze maatregelen bij de rechter sneuvelen, omdat het Hooggerechtshof zich er al over heeft uitgesproken. Of dat opnieuw gebeurt, moet de komende maanden blijken.
