Zwarte Amerikanen dreigen bij de tussentijdse verkiezingen een fors deel van hun vertegenwoordiging in het Congres kwijt te raken. Conservatieve staten hertekenen hun kiesdistricten nu het Hooggerechtshof heeft geoordeeld dat districten indelen op basis van ras ongrondwettig is.
Het conservatieve Hooggerechtshof besliste eind april dat het trekken van districtsgrenzen langs raciale lijnen — in de Verenigde Staten bekend als racial gerrymandering — in strijd is met de grondwet. Begin juni stond het hof Alabama vervolgens toe de omstreden kaart bij deze verkiezingen te gebruiken, met zes stemmen tegen drie. Daarmee verdwijnt een van de twee districten waarin zwarte kiezers een kandidaat van hun voorkeur konden kiezen.
Hooggerechtshof laat kaart van Alabama staan
Rechter Sonia Sotomayor schreef in haar afwijkende opinie dat het gaat om een chaotische verkiezing onder een nooit eerder gebruikte kaart die zwarte inwoners van Alabama opzettelijk benadeelt. Een lagere federale rechtbank had eerder vastgesteld dat de wetgevende macht van de staat bij het opstellen van die kaart bewust discrimineerde.
Het effect blijft niet tot Alabama beperkt. In Texas is het zichtbaar in Houston, waar twee districten met een reële kans op een zwarte afgevaardigde zijn teruggebracht tot één. Congreslid Al Green, 21 jaar volksvertegenwoordiger voor de stad, moest het in het overgebleven district opnemen tegen een partijgenoot en verloor zijn zetel.
Hertekende kiesdistricten raken Houston het hardst
In pessimistische schattingen gaat op termijn een derde van de zwarte zetels in het Congres verloren. De Voting Rights Act uit 1965 verbood discriminerende maatregelen bij verkiezingen en maakte het later juist mogelijk districten zo te tekenen dat zwarte kiezers vertegenwoordigd raakten. Die praktijk draait het hof nu om.
De staten voeren aan dat de grondwet kleurenblind is en dat districten indelen naar huidskleur zelf een vorm van discriminatie is — een redenering die de conservatieve meerderheid van het hof volgt. Voor activisten in Houston is de uitkomst eenvoudiger: “We hebben geen stem meer.”
Door de nieuwe kaart in Alabama krijgen de Republikeinen naar verwachting één zetel extra in het Huis van Afgevaardigden. Hoe zwaar het effect landelijk uitpakt, blijkt pas in november, bij het eerste landelijke oordeel over het presidentschap van Donald Trump.
