Vier Amerikaanse mensenrechtenorganisaties zijn naar de federale rechtbank in New York gestapt om de sancties tegen het Internationaal Strafhof in Den Haag van tafel te krijgen. Volgens de eisers gaat het presidentiële decreet de bevoegdheid van de president te buiten en schendt het de Amerikaanse grondwet.
Het gaat om het American Friends Service Committee, het Center for Constitutional Rights, Human Rights Watch en het Open Society Institute. Zij dienden de zaak dinsdag in bij de rechtbank voor het zuidelijke district van New York.
Wat het decreet uit 2025 mogelijk maakt
President Donald Trump tekende op 6 februari 2025 het decreet met nummer 14203. Het maakt visumbeperkingen en financiële sancties mogelijk tegen iedereen die het strafhof helpt bij onderzoeken naar Amerikanen of naar burgers van bondgenoten. Inmiddels staan aanklagers van het hof, acht rechters, de VN-rapporteur voor de bezette Palestijnse gebieden en drie Palestijnse mensenrechtenorganisaties op de sanctielijst.
Aanleiding waren de arrestatiebevelen die het hof uitvaardigde tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en oud-minister van Defensie Yoav Gallant, op verdenking van oorlogsmisdaden in Gaza. In het decreet noemt het Witte Huis het optreden van het hof tegen de Verenigde Staten en bondgenoot Israël onrechtmatig en ongegrond. De Verenigde Staten zijn geen partij bij het Statuut van Rome en erkennen de rechtsmacht van het hof niet.
Den Haag voelt de ICC-sancties direct
Medewerkers van het hof melden aan persbureaus dat het werk er ernstig door wordt gehinderd. Banken, verzekeraars en dienstverleners houden afstand zodra iemand op de Amerikaanse lijst staat, en dat raakt ook organisaties die bewijsmateriaal aanleveren.
Volgens hoofdadvocaat Andrew Loewenstein van advocatenkantoor Foley Hoag vragen de eisers om een einde aan het sanctieregime, dat volgens hen zowel het Amerikaanse als het internationale recht schendt. Joyce Ajlouny, algemeen secretaris van het American Friends Service Committee, stelt dat het decreet bedoeld is om mensenrechtenverdedigers te intimideren en mensen af te schrikken die voor de rechten van anderen opkomen. De organisaties beroepen zich op het eerste en het vijfde amendement en op de Religious Freedom Restoration Act.
Een zittingsdatum is nog niet bekend. Zolang het decreet van kracht blijft, loopt iedereen die het hof in Den Haag helpt het risico op een Amerikaanse sanctie — ook wie geen Amerikaan is.
