Vladimir Poetin heeft donderdag als eerste Russische president een bezoek gebracht aan de Koerilen, de eilandengroep die Japan sinds 1945 opeist. Tokio noemt de reis onaanvaardbaar en ontbood de Russische ambassadeur.
Poetin landde op Iturup, in Japan bekend als Etorofu en het grootste van de zuidelijke eilanden. Hij bezocht een visverwerkingsfabriek, waar hij kaviaar proefde, en daarna een ziekenhuis en een school. Ook sprak hij kort met bewoners en ontmoette hij Valeri Limarenko, de gouverneur van de regio Sachalin.
Kaviaar, een ziekenhuis en een school
Op Sachalin zat de president daarvoor een overleg voor over de veiligheid van de Russische oostgrenzen. De Russische marine hield in dezelfde periode oefeningen in de wateren rond dat eiland, op korte afstand van het Japanse Hokkaido.
Poetin zelf zei woensdag dat Rusland Japan niet bedreigt. Hij noemde de Japanse sancties ongegrond en draaide de verhouding om: Tokio heeft territoriale aanspraken op Russisch grondgebied, niet andersom. Rusland houdt al langer marine- en luchtmachtoefeningen in de buurt van Japan, deels samen met China, waarna Japanse gevechtsvliegtuigen opstijgen.
Japan ontbiedt ambassadeur over de Koerilen
Premier Sanae Takaichi liet weten dat de Noordelijke Territoria, zoals Japan de eilanden noemt, historisch en volkenrechtelijk onvervreemdbaar Japans grondgebied zijn. Het bezoek kwetst volgens haar de gevoelens van het Japanse volk en is volstrekt onaanvaardbaar; herstel van de langetermijnrelatie wordt er volgens haar niet makkelijker op. Minister van Buitenlandse Zaken Toshimitsu Motegi ontbood ambassadeur Nikolaj Nozdrev en tekende protest aan. Het bezoek heeft volgens hem een uiterst negatieve invloed op de betrekkingen tussen beide landen.
De Sovjet-Unie bezette de vier zuidelijkste Koerilen in de slotfase van de Tweede Wereldoorlog en deporteerde er ongeveer 17.000 Japanse bewoners. Onderhandelingen over de eilanden begonnen in 1956 en leverden nooit een akkoord op. De laatste diplomatieke ontmoeting hierover was in 2018 in Singapore; in 2022 legde Moskou de gesprekken stil nadat Japan sancties instelde vanwege de Russische inval in Oekraïne.
Op Kunashir, Habomai, Shikotan en Iturup wonen samen zo’n 20.000 Russen. De eilanden hebben goud- en zilvervoorkomens en liggen aan rijke visgronden. Tachtig jaar na de bezetting hebben Rusland en Japan nog altijd geen vredesverdrag gesloten.
