Artsen willen dat mensen met een ernstige psychiatrische aandoening worden opgenomen in het Nationaal Hitteplan. Die groep staat nu niet op de lijst met risicogroepen, terwijl medicijngebruik en een verstoorde temperatuurregulatie het risico bij hitte juist vergroten.
De oproep komt van een groep artsen rond psychiater Ruth van Gelder van GGZ inGeest en de spoedeisende psychiatrie in Amsterdam. Zij richtte in oktober 2024 met collega’s de adviesgroep Hitte & Psyche op, omdat psychiatrisch kwetsbare patiënten bij extreme temperaturen buiten de bestaande beschermingsplannen bleken te vallen.
“Als het warm is, zit je vaak minder lekker in je vel. Mensen met psychische kwetsbaarheid kunnen daardoor sneller ontregelen”, aldus Van Gelder.
Risicogroepen in het Nationaal Hitteplan
Het Nationaal Hitteplan is een waarschuwingssysteem van het RIVM dat afgaat bij aanhoudende warmte of extreem hoge temperaturen. Het plan geldt sinds 12 augustus in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel en sinds 13 augustus in het hele land. Als risicogroepen noemt het RIVM ouderen — vooral 75-plussers — mensen met een chronische aandoening, mensen in sociaal isolement, dakloze mensen en zeer jonge kinderen.
Psychiatrisch patiënten staan niet in dat rijtje. Wel waarschuwt het RIVM apart voor medicijnen die bij hitte de vocht- en zoutbalans verstoren, en noemt daarbij onder meer lithium, digoxine, plaspillen, bloeddrukverlagers en sommige antidepressiva en antipsychotica. De middelen staan dus wel in de voorlichting, de patiëntengroep zelf niet.
Onderzoek koppelt hitte aan ontregeling
De artsen baseren zich op buitenlands onderzoek. Duits onderzoek liet tijdens extreme hitte een toename zien van het aantal oproepen bij crisislijnen en van agressie-incidenten. Een Amerikaanse studie uit 2023 kwam tot de bevinding dat het sterfterisico voor mensen met schizofrenie tijdens hittegolven verdrievoudigde. Volgens de betrokken artsen gaat extreme hitte daarnaast gepaard met meer slaapproblemen, middelengebruik en spoedopnames in de ggz.
Sinds 3 juli 2025 bundelt het platform hittepsyche.nl de praktische hulpmiddelen: risicoprofielen, herkenningspunten voor oververhitting en psycho-educatie in het Nederlands, Engels en Arabisch. Het materiaal is ontwikkeld door Amsterdamse ggz-professionals samen met de GGD, het RIVM en de NVvP-werkgroep Groene Psychiatrie; aios psychiatrie Phebe Kraanen was een van de initiatiefnemers.
In vakblad Medisch Contact riepen Kraanen en collega Tessa Molenaar alle artsen op om hitte in de dagelijkse praktijk mee te wegen: bespreek het met patiënten en collega’s, gebruik de beschikbare hulpmiddelen en denk na over beleid binnen de eigen instelling.
Het Nationaal Hitteplan blijft van kracht zolang de warmte aanhoudt. Het aantal nachten waarin het in Nederland niet meer afkoelt neemt intussen toe, vooral in Zuid-Limburg.
