De laagste zomerafvoer van de Rijn bij Lobith kan tegen 2100 met 10 tot 30 procent dalen door klimaatverandering. Dat blijkt uit onderzoek binnen het Deltaprogramma, dat naar buiten komt terwijl de rivier al weken uitzonderlijk laag staat.
Het onderzoek van Rijkswaterstaat rekende met de KNMI’23-klimaatscenario’s en keek naar de zevendaagse minimumafvoer in de zomer, de maat waarmee waterbeheerders droogte afmeten. De daling van 10 tot 30 procent is bovendien exclusief het effect van maatregelen in landen stroomopwaarts. “We mogen ervan uitgaan dat buurlanden water gaan vasthouden, net zoals het Deltaprogramma dat doet”, zegt rivierkundige Saskia van Vuren van de staf deltacommissaris.
Laagwater Rijn dwingt schepen tot lichtere lading
De praktijk loopt op de prognose vooruit. De afvoer bij Lobith schommelt rond de 640 kubieke meter per seconde, tegen een augustuscriterium van 1.100 kuub; de waterstand kwam uit rond NAP +6,40 meter. Rijkswaterstaat spreekt in de wekelijkse droogtemonitor van een uitzonderlijke situatie en houdt er rekening mee dat eenrichtingsverkeer nodig wordt als de afvoer richting 600 kuub zakt.
Schippers varen daardoor met fors beperkte diepgang en dus met kleinere ladingen. De Twentekanalen zijn dicht voor de scheepvaart, de Parksluizen in Rotterdam sinds 5 augustus, en ook de Buitensluis in Schiedam, de Monstersche Sluis in Maassluis en de Vlaardinger Driesluizen zijn gestremd. Bij Amerongen en IJmuiden wordt geclusterd geschut. Stroomopwaarts, bij het Duitse Kaub, zakte de stand tot rond de 19 centimeter — onder het laagterecord uit 2018.
Afspraken met Duitsland en Zwitserland nodig
Het Deltaprogramma zet in op internationale afspraken over de verdeling van water in het stroomgebied en op nieuwe laagwaterprotocollen binnen de bestaande riviercommissies. Jeroen Haan, voorzitter van de Unie van Waterschappen, dringt aan op meer tempo en consistent beleid, omdat dit soort zomers zich in de toekomst vaker zal voordoen.
Rijkswaterstaat waarschuwde deze week al dat de lage rivierafvoeren tot in december kunnen aanhouden. Ter vergelijking: in november 1947 zakte de gemiddelde afvoer bij Lobith naar 620 kubieke meter per seconde.
