Nederlandse kolencentrales hebben dit jaar al meer stroom geproduceerd dan in heel 2024. De opleving komt vooral door de vraag uit België, waar twee grote kernreactoren maandenlang stillagen.
Volgens het Nationaal Energiedashboard leverden de centrales tot half augustus 6,9 terawattuur, evenveel als in heel 2024. De productie blijft tot nu toe onder het totaal van 2025, maar dat niveau wordt naar verwachting dit jaar alsnog overtroffen. Het FD berichtte maandag als eerste over de cijfers. Vooral in juli speelden de kolencentrales een opvallend grote rol in de Nederlandse stroomproductie, met flinke export naar het zuiden.
Waarom de kolencentrales harder draaien
Drie factoren komen samen: hoge energieprijzen, een grotere stroomvraag uit België en onrust op de energiemarkten door de oorlog in Iran. In de eerste helft van 2026 lagen de Belgische reactoren Doel en Tihange stil voor onderhoud, waardoor het land fors moest importeren. Een deel van die stroom kwam uit Nederlandse kolen- en gascentrales.
Dat heeft een tweede effect. Doordat centrales als de Eemshavencentrale — die op steenkool en biomassa draait — bijsprongen, werd deze zomer ongeveer 60 miljoen kubieke meter gas per week bespaard, aldus Martien Visser van de Hanzehogeschool Groningen. Kolen- en gascentrales blijven volgens hem nodig om het net stabiel te houden op momenten dat zon en wind weinig leveren.
Sluiting in 2030 en de CO2-heffing
De opleving valt samen met een hogere CO2-heffing op kolenstook, die de inzet van deze centrales juist zou moeten ontmoedigen. Wettelijk moeten alle Nederlandse kolencentrales uiterlijk in 2030 dicht. Tot die tijd bepaalt de markt hoe vaak ze draaien: zodra de stroomprijs hoog genoeg is, is stoken rendabel, ook met heffing.
Voor het klimaatbeleid loopt de rekening twee kanten op. Er ging minder gas door de ketel, maar er kwam meer CO2 uit kolen bij. Het kabinet trok dit voorjaar nog 950 miljoen euro uit voor energiemaatregelen, zoals TPO in april berichtte.
België neemt zijn reactoren dit najaar weer in gebruik. Vier jaar voor de wettelijke sluitingsdatum draaien de Nederlandse kolencentrales harder dan in jaren.
