De Chinese kunstenaar Gao Zhen (70) is dinsdag veroordeeld tot drie jaar cel omdat hij met zijn beelden “helden en martelaren” zou hebben beledigd. Het is de maximale straf die voor dit delict kan worden opgelegd.
De rechtbank van de stad Sanhe in de provincie Hebei sprak het vonnis uit. Gao werd in augustus 2024 opgepakt op verdenking van het “aantasten van de reputatie en eer van helden en martelaren”, een strafbaarstelling die pas in 2018 werd ingevoerd. De werken waar het om gaat, zijn tien jaar of ouder en dateren dus van voor die wet.
Gao vormt samen met zijn broer Gao Qiang het duo de Gao Brothers, internationaal bekend om werk over de Chinese geschiedenis en staatsmacht. Hun bekendste sculpturen tonen een knielende, berouwvolle Mao Zedong en een executiepeloton dat volledig uit Mao-figuren bestaat; de reeks “Miss Mao” portretteert de partijleider karikaturaal. De broers verwerkten daarin de opsluiting van hun vader als “klassenvijand” onder Mao.
Gao Zhen aangehouden tijdens familiebezoek in China
Gao heeft een permanente verblijfsvergunning voor de Verenigde Staten en woonde daar al jaren. Hij werd aangehouden tijdens een bezoek aan familie in China. Sinds mei 2025 is het contact met zijn naasten sterk beperkt; zijn vrouw en zoon mogen het land niet uit vanwege een uitreisverbod op grond van nationale veiligheid.
Volgens zijn familie is Gao meermaals in elkaar gezakt tijdens zijn voorarrest. Hij lijdt aan een aandoening aan de lendenwervels en heeft vocht in zijn knieën. Omdat hij al twee jaar vastzit, zou hij op 25 augustus 2027 vrijkomen. Hij gaat in beroep tegen zowel de veroordeling als de strafmaat.
Kritiek van Amnesty op de maximale straf
Amnesty International spreekt van een aanval op de artistieke vrijheid. “Het lange voorarrest en het besluit om Gao Zhen te veroordelen en hem de maximale straf van drie jaar op te leggen, laten zien hoezeer de autoriteiten vastbesloten zijn anderen af te schrikken”, aldus de Chinadirecteur van de organisatie.
De wet uit 2018 wordt sindsdien breed ingezet tegen wie zich kritisch uitlaat over revolutionaire figuren, en werkt in de praktijk terug op werk van ver daarvoor. Wat een kunstwerk betekent, wordt in China dus achteraf vastgesteld — door de rechter.
