VN-secretaris-generaal António Guterres en Mirjana Spoljaric, voorzitter van het Internationale Comité van het Rode Kruis, roepen staten op nu te beginnen met onderhandelingen over bindende regels voor autonome wapensystemen. Dat blijkt uit een gezamenlijke verklaring van beide organisaties van dinsdag 25 augustus.
In die verklaring schrijven zij dat de wereld “gevaarlijk dicht” is genaderd bij het overschrijden van een morele grens: machines die zelfstandig mensen als doelwit kiezen. Er moet volgens hen een juridisch bindend instrument komen, met duidelijke verboden en beperkingen.
Wat de oproep over autonome wapens vraagt
De twee organisaties deden in 2023 een eerste gezamenlijke oproep, waarin zij staten vroegen vóór 2026 tot een verdrag te komen. Dat is niet gebeurd. De zevende toetsingsconferentie van het VN-wapenverdrag CCW, in november in Genève, noemen zij nu het moment om van technische besprekingen over te gaan op formele onderhandelingen.
Als argument voeren zij aan dat machines veranderende omstandigheden in een conflictgebied niet kunnen inschatten, burgers niet betrouwbaar van strijders kunnen onderscheiden en een overgave niet herkennen. Beslissingen over leven en dood horen volgens beide organisaties niet bij een machine te liggen.
Onderzoek naar een drone in Zaporizja
De oproep valt samen met onderzoek naar een aanval op 6 juli op een tankstation in de Oekraïense stad Zaporizja, waarbij drie mensen om het leven kwamen. Oekraïense specialisten die het wrak onderzochten, stelden vast dat het toestel geen antenne had om met een bestuurder te communiceren. In het toestel zat een commercieel verkrijgbare minicomputer van chipfabrikant Nvidia; de code in die module was leesbaar en liet zien op welke doelen het toestel was getraind, meldde The New York Times.
Volgens de Oekraïense dronespecialist Vadym Kushnikov kunnen zulke toestellen zich op een persoon vastzetten en die blijven volgen tot de inslag. Kushnikov betwijfelt of de conferentie in Genève iets verandert aan het huidige Russische gebruik.
Defensiespecialist Peter Wijninga wijst erop dat westerse landen een grens willen leggen bij “betekenisvolle menselijke tussenkomst” voordat een autonoom wapen geweld gebruikt. Een juridisch kader voor autonome wapensystemen ontbreekt vooralsnog. De toetsingsconferentie begint in november in Genève.
