Bij zo’n 1.300 bouwprojecten in Nederland moet de bouw per direct stil, nu drie kwaliteitsborgers zijn geschorst. Zonder toegelaten borger is er wettelijk geen toezicht op de bouwplaats, en dan hebben gemeenten geen keuze, schrijft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.
Het gaat om Bureau Kwaliteitsborging uit Amersfoort en Borgings Combinatie Nederland uit Heerlen, beide vorige week geschorst, en om Signal Measurement and Control Systems uit Den Haag, dat al in mei van de lijst ging. De schorsingen gelden voorlopig voor drie maanden. Waarom de bureaus zijn geschorst, is niet openbaar gemaakt.
Gemeenten moeten bouw zonder kwaliteitsborger stilleggen
Sinds de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen op 1 januari 2024 inging, controleert niet de gemeente maar een private kwaliteitsborger of eenvoudige bouwwerken aan de technische eisen voldoen. Het gaat om gevolgklasse 1: eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden — precies het segment waar de woningbouwopgave zit.
Valt die borger weg, dan kan de gereedmelding niet worden afgegeven en is er geen wettelijk toezicht meer. Gemeenten en omgevingsdiensten moeten de bouw dan direct stilleggen, aldus de VNG. Werken mag pas weer als de schorsing wordt opgeheven of als er een andere toegelaten borger is gecontracteerd; voor sommige projecten betekent dat een nieuwe bouwmelding.
Wie betaalt de vertraging en de meerkosten
Het aantal van circa 1.300 is een schatting van de VNG; hoeveel projecten precies zonder toezicht zitten, is niet bekendgemaakt. De actuele schorsingen staan in het register van de TloKB, de toelatingsorganisatie die bijhoudt welke borgers zijn toegelaten.
Bij de standaardcontracten in de bouw — AVA Consumenten 2023, AVA Zakelijk 2023 en Covo2026 — ligt de verantwoordelijkheid voor het inschakelen van een kwaliteitsborger bij de opdrachtgever, schrijft juridisch adviseur Reina Uittenbogaard van Bouwend Nederland. Daarmee komen de vertraging en de meerkosten in beginsel ook voor zijn rekening. Contracten kunnen dat anders regelen, en dan is de aannemer aan de beurt.
Het stelsel dat de bouwkwaliteit moest verbeteren, legt nu dus zelf de bouw stil — al is die schorsing een instrument uit datzelfde stelsel: wie niet aan de toelatingseisen voldoet, mag geen bouwwerk meer aftekenen. Het kabinet wil de woningbouw ondertussen juist versnellen en kondigde dinsdag aan de bouw van 30.000 woningen op vijf nieuwe locaties naar voren te halen. Voor de projecten die deze week zonder borger zitten, verandert dat niets, en aan het oplopende woningtekort evenmin.
