Nederland moet fors meer geld uittrekken voor water: deltacommissaris Co Verdaas wil dat de uitgaven groeien van ongeveer 1 procent naar minstens 2 procent van het bruto binnenlands product. Hij overhandigde zijn herijking van het Deltaprogramma maandag aan minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat.
Nu gaat er jaarlijks zo’n 11 miljard euro naar waterveiligheid, zoetwater en ruimtelijke aanpassing. Een verdubbeling van dat bedrag is volgens Verdaas nodig om de delta veilig en leefbaar te houden, nu de gevolgen van klimaatverandering sneller zichtbaar worden dan de plannen bijhouden. Het is de tweede herijking; het Deltaprogramma wordt sinds 2010 elke zes jaar tegen het licht gehouden.
Pompen bij IJmuiden kosten 2,5 miljard
De grootste posten liggen aan de kust. Het moderniseren van het pompcomplex bij IJmuiden, dat vier miljoen mensen en Schiphol tegen wateroverlast beschermt, kost naar schatting 2,5 miljard euro — en dat is er slechts één van een reeks opgaven. Ook bij de Afsluitdijk zijn zwaardere pompen nodig, en het kabinet moet zich volgens Verdaas voorbereiden op nieuwe Deltawerken die de Maeslantkering op termijn vervangen.
Daarnaast vraagt de deltacommissaris om ruimte langs de rivieren te reserveren voor verbreding, om een flexibeler stuwprogramma bij Driel voor de waterverdeling en om aanpassingen in het landgebruik in kwetsbare gebieden: de Bollenstreek, de Noord-Hollandse kust en delen van Friesland en Groningen. Voor zoetwatermaatregelen is voor de periode 2021-2027 al 800 miljoen euro uitgetrokken.
Wateraanpak stuit op grenzen van techniek
“We gaan het met techniek alleen niet redden”, aldus Verdaas. “We moeten de koers bijstellen en de manier waarop we in onze delta leven gaan aanpassen.” In de herijking staat dat technische maatregelen nodig blijven, maar op zichzelf niet volstaan om alle gevolgen van droogte, verzilting en overstromingen te voorkomen. Niet alles is overal te voorkomen, luidt de conclusie: de samenleving moet zich voorbereiden op schade die er hoe dan ook komt.
Dat is een opvallende boodschap van een instituut dat sinds de watersnoodramp van 1953 zijn gezag ontleent aan de belofte dat het water buiten de deur blijft. De uitzonderlijke droogte van afgelopen zomer, waarbij het landelijke watertekort zeven weken duurde, gaf de herijking extra lading. Ook bouwen in laaggelegen gebieden ligt opnieuw op tafel, terwijl de woningopgave juist om tempo vraagt.
Het kabinet heeft nog niet gereageerd op de gevraagde miljarden. Op Prinsjesdag, 15 september, wordt de rijksbegroting voor volgend jaar gepresenteerd; daarin moet blijken of de rekening van de deltacommissaris ook betaald wordt.
