Het kabinet houdt vast aan bijna gratis kinderopvang vanaf 2029, maar de commerciële crèches zijn allerminst gerust. Zij waarschuwen voor oplopende personeelstekorten, meldt de NOS.
Na Prinsjesdag was de opluchting in de sector groot: de plannen gaan door, na twee eerdere uitstellen. “Het is een belangrijke stap om kinderopvang toegankelijk te maken voor iedereen”, zegt Karen Strengers van de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang, die organisaties zonder winstoogmerk vertegenwoordigt.
De opvangbedrijven die wel winst maken, zijn minder enthousiast. “We zien onze expertise niet terugkomen in beleid”, zegt Ilse Vanhijfte van Brancheorganisatie Kinderopvang. Als opvang goedkoper wordt, lopen volgens haar de personeelstekorten op, en daarmee ook de tekorten in de zorg, die uit dezelfde arbeidsmarkt put.
Miljarden voor gratis kinderopvang
Het plan kost de schatkist volgens de NOS ongeveer 3 miljard euro extra per jaar. Econoom Ed Buitenhek rekent in vakblad ESB met 3,4 miljard euro aan structurele meeruitgaven, “een van de grootste uitbreidingen van de collectieve uitgaven van de afgelopen jaren”. De arbeidsparticipatie stijgt volgens het Centraal Planbureau met slechts 0,2 procent.
Buitenhek wijst erop dat het plan grotendeels wordt betaald door de inkomensafhankelijke combinatiekorting af te schaffen. Volgens het CPB kost dat 0,4 procent aan gewerkte uren, waardoor het netto-effect negatief uitvalt. “De enige winnaars van dit plan zijn ouders die veel verdienen”, zegt hij tegen de NOS. Lage inkomens krijgen nu al ongeveer 96 procent van de kosten vergoed.
Emeritus hoogleraar Janneke Plantenga ziet dat anders. “Je ziet het in andere landen die betaalbare opvang hebben ingevoerd: dat gaat samen met hogere arbeidsparticipatie van vrouwen.” In Berlijn en Scandinavië kost fulltime opvang voor twee kinderen zo’n 200 euro per maand; in Nederland zijn modale ouders nu ongeveer 1200 euro netto kwijt.
Personeel en lokalen voor 2029
Over vijf jaar moet de sector nog 24.000 medewerkers vinden. De afgelopen vijf jaar kwamen er al zo’n 22.000 bij. Het gebrek aan lokalen komt volgens Strengers grotendeels door het “zwabberende beleid” van de overheid, dat ondernemers weerhoudt van investeringen op lange termijn.
Ook in het nieuwe stelsel mag een crèche een eigen bijdrage vragen, terwijl de kinderopvangtoeslag vervalt. Het kabinet wil prijsafspraken afdwingen door de opvang aan te merken als dienst van algemeen belang. Of dat volstaat om opvang voor lage inkomens betaalbaar te houden, is volgens Plantenga de vraag. Intussen buigt de Kamer zich over de begroting van het kabinet-Jetten.