De Verenigde Staten, Denemarken en Groenland hebben een akkoord bereikt over de veiligheid van het Arctische eiland. President Donald Trump spreekt van “permanente controle” over Groenland, Kopenhagen en Nuuk benadrukken dat de soevereiniteit van het koninkrijk overeind blijft.
Trump maakte de deal vrijdagavond bekend op Truth Social. Volgens hem krijgen de VS “permanente controle over de veiligheid, en alle andere behoeften” van Groenland, zonder kosten voor de Verenigde Staten. Geen tegenstander van de VS mag er volgens Trump nog een militaire aanwezigheid hebben of “gevoelige investeringen” doen zonder uitdrukkelijke Amerikaanse toestemming. Hij kondigde aan “onmiddellijk” te beginnen met de opbouw van een grote militaire aanwezigheid.
De tekst van het akkoord is niet openbaar. Een niet bij naam genoemde functionaris van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei tegen de BBC dat de VS permanent toegang, bases en overvliegrechten krijgen en zonder toestemming van Groenland of Denemarken extra militaire installaties mogen bouwen. Het akkoord zou ook blijven gelden als Groenland ooit onafhankelijk wordt.
Groenland en Denemarken zien soevereiniteit geborgd
De Deense premier Mette Frederiksen en de Groenlandse regeringsleider Jens-Frederik Nielsen verwelkomden de afspraak in een gezamenlijke verklaring. Volgens Frederiksen erkent het akkoord “de soevereiniteit en territoriale integriteit van het koninkrijk en het zelfbeschikkingsrecht van het Groenlandse volk”. Het moet volgende week in de marge van de Algemene Vergadering van de VN in New York worden ondertekend en daarna nog door de parlementen.
In Groenland klinkt ook voorzichtigheid. Parlementslid Naaja Nathanielsen noemde het “absoluut cruciaal” dat het zelfbeschikkingsrecht behouden blijft; oud-politica Aaja Chemnitz blijft tot de ondertekening “sceptisch”. De Deense onderzoeker Mikkel Olesen zei tegen Al Jazeera dat het weren van Russische en Chinese bases geen grote concessie is, omdat Denen en Groenlanders die nooit hebben gewild. De NAVO verwelkomde de deal.
Maandenlange annexatiedreiging
Het akkoord volgt op maanden waarin Trump dreigde Groenland te kopen of in te lijven, met een verwijzing naar de strategische ligging en de grondstoffen van het eiland. Denemarken herhaalde steeds dat het eiland met zo’n 56.000 inwoners “niet te koop” is. Uit peilingen blijkt dat Groenlanders aansluiting bij de VS sterk afwijzen, meldt The Guardian.
Hoe het akkoord zich verhoudt tot de overeenkomst uit 1951, waaronder de VS al zoveel troepen naar Groenland mogen sturen als ze willen, is zonder tekst onduidelijk. Op de basis Pituffik zijn nu ruim honderd Amerikaanse militairen permanent gestationeerd.