Goederen uit illegale Israëlische nederzettingen mogen vanaf dinsdag Nederland niet meer in. Het verbod geldt ook voor doorvoer en tussenhandel, en Nederlandse bedrijven in het buitenland moeten zich eraan houden.
Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken maakte de ingangsdatum op 21 juli bekend in een brief aan de Tweede Kamer. De sanctie geldt in principe voor drie jaar. Een meerderheid van de Kamer vroeg vorig jaar om een nationaal verbod op de invoer en doorvoer van goederen uit de nederzettingen op de door Israël bezette gebieden.
Het kabinet pleitte herhaaldelijk voor een Europees verbod, maar daarvoor bestaat onvoldoende steun onder de lidstaten. België, Spanje en Ierland stelden eerder al op nationaal niveau sancties in. Nederland loopt daarmee vooruit op Brussel, met een maatregel die het land zelf moet handhaven.
Invoerverbod nederzettingen geldt ook voor doorvoer
De bouw van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en de Golanhoogte is in strijd met het internationaal recht. Volgens de Verenigde Naties maken kolonisten zich stelselmatig schuldig aan geweld en intimidatie tegen de Palestijnse bevolking. Het Internationaal Gerechtshof oordeelde in juli 2024 dat staten met handel en investeringen niet mogen bijdragen aan de bestendiging van een onrechtmatige situatie.
Premier Jetten zei eerder over de maatregel dat hij wil voorkomen dat Nederland met economische activiteiten bijdraagt “aan een onrechtmatige bezetting en het in stand houden van illegale nederzettingen”.
Rechter wees kort geding van importeur af
Het Israël Producten Centrum uit Nijkerk, gelieerd aan Christenen voor Israël, spande een kort geding aan tegen het verbod en werd op alle punten in het ongelijk gesteld, schreef de Volkskrant op 17 september. Volgens de winkel is een handelsverbod een Europese en geen Nederlandse bevoegdheid. De rechter oordeelde dat het kabinet zich kan beroepen op de openbare orde, omdat het Israëlische optreden in de bezette Palestijnse gebieden een ernstige bedreiging van de internationale rechtsorde vormt. Het centrum gaat in hoger beroep.
Diplomatiek heeft de maatregel al een prijs gehad. Israël zette op 25 augustus twee Nederlandse vertegenwoordigers uit bij het civiel-militaire coördinatiecentrum dat toeziet op het staakt-het-vuren in Gaza; minister Sa’ar noemde het invoerverbod daarbij als aanleiding. Berendsen sprak van “een onnodige actie” en hield vast aan het kabinetsbesluit.
Alleen staat Nederland inmiddels niet meer. Het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Canada kondigden op 8 september eigen importverboden aan, die binnen zes tot negen maanden van kracht moeten worden, en negen andere landen spraken steun uit voor vergelijkbare nationale of Europese stappen. Of het Nederlandse verbod de nederzettingen zelf raakt, moet de komende drie jaar blijken.