En weer is er een mensensoort ontdekt. Uitgestorven, dat wel, maar toch. Volgens het tijdschrift Nature is de vondst (overigens alweer een paar jaar geleden gedaan) groot wetenschappelijk nieuws. Zo’n anderhalf miljoen jaar geleden liepen in Afrika niet alleen de Homo habilis en Homo erectus rond (de laatste is waarschijnlijk onze voorvader), maar ook nog een derde soort: Homo Rudolfensis. We zijn een mens rijker! En uiteraard namen alle media dat bericht grif over. Een nieuwe mens is altijd nieuws.

Maar eigenlijk gaat het nergens over. De stukjes schedel waar het om gaat, vertonen duidelijk overeenkomsten met een eerdere vondst, al gedaan in 1972, door de beroemde paleontoloog Louis Leakey, aan de oevers van het Rudolfmeer. Toen werd al driftig gespeculeerd over een nieuwe soort, maar Leakey zelf was voorzichtig. Het zou ook gewoon een lokale variant op Homo habilis kunnen zijn. Of een freak exemplaar. We beschikken over zó weinig fossiel materiaal, dat we echt niet weten hoeveel variatie een bepaalde soort vertoonde.

De nieuwe (nou ja) vondst, die daar dus sterk op lijkt, bewijst in ieder geval dat de vondst van Leakey géén individueel afwijkend exemplaar is. Er waren er blijkbaar meer met zo’n platte smoel. Maar variant of nieuwe soort? De auteurs van het artikel zeggen van niet, maar in een ’toelichting’ in hetzelfde nummer van Nature beweert paleontoloog Bernard Wood simpelweg dat dit tweede exemplaar aantoont dat er ‘dus’ een derde soort mens heeft bestaan. Wood (lees: de redactie van Nature) schuift het oordeel van de auteurs dus gewoon opzij. Daarbij dringt zich de vraag op hoe lang Nature heeft moeten zoeken (en moeten zeuren) om deze opinie te kunnen afdrukken, want ze gaat natuurlijk veel te ver. Maar voor het blad is een dergelijke toelichting natuurlijk fantastisch. Zo tover je een handjevol interessante botjes alsnog om tot wereldnieuws. Maar het is natuurlijk allemaal koude drukte.

Een nieuwe mensensoort: de media pikken het dolgraag op, maar zo gaat het niet in de paleo-antropologie. Misschien bij Indiana Jones, maar niet in werkelijkheid. Waarom wordt ons dit dan voorgeschoteld? Kern van het probleem is dat Nature het meest toonaangevende wetenschappelijke tijdschrift op deze planeet is. (Direct daarachter volgt Science, daaronder zit niks meer, alleen nog gespecialiseerde vaktitels). En Nature zal die superieure positie ten volle uitbuiten én koste wat kost willen behouden. Deze publicatie is niets anders dan een onderdeel van die permanente pr-campagne.

Nature presenteert zich graag als de Hoogste Rechter, ver verheven boven de wetenschap. Voor velen (helaas ook voor veel wetenschapsjournalisten) bepaalt Nature wat de beste wetenschap van de week is. Wat Nature schrijft, is gewoon waar. Een lekker makkelijk en lui standpunt. De media-aandacht die Nature op deze wijze vrijwel automatisch (puur op basis van haar naam) weet te genereren, heeft echter bedenkelijke gevolgen. De immense naam die Nature zo opbouwt, stimuleert wetenschapsfinanciers en wetenschappers om hun uiterste best te doen om hun artikel aan Nature te verkopen (want auteurs moeten, zoals bekend, betalen voor plaatsing!). Zo heeft Nature de eerste keus uit wat de wetenschap produceert – waardoor het blad inderdaad het beste onderzoek kan afdrukken. Een zichzelf versterkend proces.

Overigens weten ze bij Nature héél goed wat ze wel en wat ze niet willen hebben. Beroemde onderzoekers en instituten, en sexy onderwerpen (zoals oermensen) krijgen allen voorrang. Want die lokken andere namen aan, en/of scoren goed in de media. Nature onderhoudt ook nauwe contacten met relevante onderzoekers op die terreinen, om zeker te weten dat er niks interessants ‘weglekt’ naar andere titels.

Hier is met andere woorden sprake van een vicieuze cirkel waarbij financiers, wetenschappers en media voortdurend als dolle honden in rondjes lopen, terwijl de uitgever lachend aan de kant staat te kijken.
Nature is dus veel meer dan een tijdschrift, en zeker geen objectieve rechter in de wereld van de wetenschap. Nature (en andere topbladen) oefent grote invloed uit op de wetenschapsfinanciering en daarmee op de richting van de wetenschap. En dankzij luie journalistiek domineren Nature-publicaties het publieke beeld van de wetenschap – waar de geldstromen zich weer bij aanpassen. Het blad dat zo graag bezorgde commentaren afdrukt over de gevaren die de wetenschap bedreigen, slaat één onderwerp altijd weer over: haar eigen commercieel beleid, en haar veel te grote invloed.

22 reacties

  1. Nature heeft door de AGW hoax aardig wat aanzien verloren gelukkig. Hun invloed is al minder groot dan je denkt.

  2. Raar stuk, met de hele tijd ‘natuurlijk’. Je hecht ook veel te veel waarde aan de media. Wetenschappers leven in hun eigen wereld en media zijn daarin nauwelijks sturend, wel de zucht naar publicatie in high-ranked journals.

    Het was fijn geweest als de redactie hier een korte regel bio van de auteur onder had gezet zodat we hem op waarde kunnen schatten. Nu is het gewauwel in de ruimte.

  3. Helemaal eens met Tessa: blijkbaar is Hulspas zelf ( hij is wetenschapsjournalist, natuurlijk) meer onder de indruk van Nature dan veel wetenschappers.

  4. Een nieuwe species? Fijn, interessant, maar hoe zit het nou met die hele jonge, nog maar net uitgestorven kleine Homo floresiensis? Hoor je niks meer over.

    Als ik Nature was zou ik de Neanderthaler meer publiciteit geven. Een veel fascinerende species dan habilis en aanverwante gedrochten. Misschien gebeurt dat niet omdat Afrikanen geen 1-4 procent Neanderthaler genmateriaal in zich hebben. Dit wordt wellicht een beetje stil gehouden om te voorkomen dat het zwarte continent massaal in lachen uitbarst en wraakgierig over het blanke racisme “stelletje Neanderthalers” begint te roepen. Sinds deze in Duitsland ontdekt zijn gingen ze lang door het leven (nou ja, uitgestorven dan) als gedrongen, domme, slechts diepe keelklanken uitstotende krachtpatsers. Wat de laatste dertig jaar synchroon met de mogelijkheid van genverwantschap, een stuk intelligenter is bijgesteld door de wetenschap. Toeval? .

  5. Wie is toch die Tessa die zo raar wauwelt over mijn stuk, mij pas wil lezen wanneer de redactie eerst uitlegt wie ik ben maar blijkbaar niet kan lezen? Ik leg toch keurig uit hoe high-ranking journals ontstaan en werken – en de gewone media spelen daarbij een grote rol. Leer lezen, Tessa! En denken! En haal een diploma!

  6. @5
    Hoewel ik het eens ben met je dat tessa zichzelf tegenspreekt als ze van jou een bio eist om je serieus te nemen maar te keer gaat tegen publicatie door wetenschappers hoeft ze niet noodzakelijkerwijs een diploma te hebben.

    Er zijn heel wat autodidacten die het heel ver hebben geschopt.

    Nooit emotioneel reageren, de boodschap gaat verloren.

  7. Hij heeft wel een punt. Waarom moet er een regel bio onder? Het is een column. Een mening van iemand. Alsof dat uitmaakt als je er onder zet wat iemand in het dagelijks leven nog meer doet.

  8. De auteurs van het artikel zeggen van niet, maar in een ‘toelichting’ in hetzelfde nummer van Nature beweert paleontoloog Bernard Wood simpelweg dat dit tweede exemplaar aantoont dat er ‘dus’ een derde soort mens heeft bestaan.

    Misschien moet Hulsepas nog maar eens even goed lezen wat Wood daarover echt gezegd heeft.

    lends support to the hypothesis

    en

    Because the geologic dating is so coarse, we can’t yet be entirely certain that these species were in the same places at the same times,” says Wood.

    Nergens zegt Wood iets vergelijkbaars met wat Hulsepas hierboven beweert.

    Lees ook even het stukje van Matt Kaplan hieromtrent waarin ook nergens zulke boude beweringen worden gedaan.

    Hulzepas moet zijn huiswerk beter doen. Een veel voorkomend euvel onder ‘wetenschapsjournalisten’, net als het niet geven van referenties waarin een ieder kan nagaan waar en hoe de vermeende uitspraken gedaan zijn.

    Voila:

    http://www.nature.com/nature/journal/v488/n7410/full/488162a.html
    http://www.nature.com/news/fossils-point-to-a-big-family-for-human-ancestors-1.11144

  9. De auteurs van het artikel zeggen van niet, maar in een ‘toelichting’ in hetzelfde nummer van Nature beweert paleontoloog Bernard Wood simpelweg dat dit tweede exemplaar aantoont dat er ‘dus’ een derde soort mens heeft bestaan.

    Misschien moet Hulsepas nog maar eens even goed lezen wat Wood daarover echt gezegd heeft.

    lends support to the hypothesis

    en

    Because the geologic dating is so coarse, we can’t yet be entirely certain that these species were in the same places at the same times,” says Wood.

    Nergens zegt Wood iets vergelijkbaars met wat Hulsepas hierboven beweert.

    Lees ook even het stukje van Matt Kaplan hieromtrent waarin ook nergens zulke boude beweringen worden gedaan.

    Hulzepas moet zijn huiswerk beter doen. Een veel voorkomend euvel onder ‘wetenschapsjournalisten’, net als het niet geven van referenties waarin een ieder kan nagaan waar en hoe de vermeende uitspraken gedaan zijn.

    Voila:

    http://www.nature.com/nature/journal/v488/n7410/full/488162a.html
    http://www.nature.com/news/fossils-point-to-a-big-family-for-human-ancestors-1.11144

  10. Is Nature niet de Amerikaanse variant van de Kijk (of de Quest)? Het verschil is dat het Amerikaans is en dus door de hele wereld gelezen wordt.

    Het is een populair-wetenschappelijk blad. “Echt stoere” publicaties staan in de vakbladen.

  11. @13

    Als ik jouw link volg (en de links daarin) krijg ik een keur aan blogjes wat tekeer gaat tegen de zg. bias van Nature t.a.,v. global warming n.a.v. een editorial.

    Wat wil je hier nu mee zeggen?

  12. @14
    Je leest het hoe je het wilt. Voor mij leest het als een overzicht van Nature als een blad dat het qua aanzien zwaar heeft geleden onder pal-review.

    Had je de moeite genomen, evident niet, dan had je ontdekt dat serieuze wetenschappers zware kritiek uitten op Nature en pal-review.

    Ook zou je dan, als je serieus geintereseerd was een onderzoekje hebben gedaan naar retracties van wetenschappelijke publicaties vanwege gewoon onzin/fraude en de frequentie per blad.

    Dat heb je niet gedaan, ik wel, en dus ben je gewoon niet geinteresseerd in de feiten.

    Dat brengt me trouwens op een idee voor een volgend artikel voor wetenschap.jaap.nl

    Meerdere eigenlijk.

    De menselijke eigenschap om hedendaagse wetenschap als integer aan te nemen.
    De review kwaliteit van diverse bladen aan de hand van de retracties.

  13. @15

    Ik gaf antwoord op een vraag van Frank. Jij kunt het er niet mee eens zijn maar Nature is nog steeds het blad met de hoogste impactfactor.

    Ik vind je reactie een beetje raar en buiten proportie. Alsof ik op jouw stokpaardje moet gaan zitten. Als jij een probleem met Nature hebt, moet je een brief schrijven aan Nature. Net als de schrijvers van de blogs waaraan je refereert en de ‘serieuze wetenschappers met zware kritiek’. Zo wordt dat in de wetenschap gedaan.

    Ik ben helemaal niet geïnteresseerd in jouw mening over de vermeende pal-review t.a.v. GW. Ik voel en voelde er ook niets voor om dat allemaal te gaan uitzoeken.

    Voor zover ik weet publiceert Nature per jaar 800 onderzoeken en is het gemiddelde 2 retractions per jaar. Bovendien, waarom zouden retractions iets slechts zijn? Dat er op het peer-review soms het e.e.a. is aan te merken is ongetwijfeld waar. Then again, kritiek daarop uit je, als je het wetenschappelijk wilt doen, gewoon in het vakblad in kwestie.

    Toch fijn dat je geïnspireerd raakt. Ik zie je stukken tegemoet.

  14. @16
    Misschien reageerde ik wat overdreven daarin heb je gelijk. Maar inderdaad gaat mijn bloed koken zodra ik iemand over de ‘hoogstaande kwaliteit’ van Nature en andere vakbladen praat.

    Pal-review is een oud probleem, peer review is ook de reden dat heel veel publicaties vna waarde het gewoon neit halen. Die verdwijnen namelijk al bij de editor in de prullenbak.

    Had peer-review in de vroege 20ste eeuw bestaan dan hadden we nu geen kernenergie. Editor: Einstein, wie is dat? Een buroklerk? Geen credentials? Geen andere publicaties? Ronde archief.

    Dan pal-review. Het is algemeen bekend dat onder vakgenoten de gewoonte bestaat om elkaars publicaties de hemel in te reviewen en die van tegensprekers de grond in te boren.

    Vakbladen en peer-review is het ergste wat de wetenschap ooit is overkomen.
    Nature is daarvan wel het meest navrante voorbeeld.

    Dat je juist die aanhaalde als zo fantastisch schoot me in het verkeerde keelgat. Rectracties zijn verdomd moeilijk te achterhalen.

    Namelijk in pubmed worden ze niet als zodanig aangemerkt, dus het is een tedieus werkje om ze te vinden.

    Tot zover kwam ik op 328 over diverse disciplines, toen verloor ik interesse.

    Je moet bijvoorbeeld dit bladzij voor bladzij doorspitten
    http://scholar.google.fr/scholar?q=rectraction+%2Bpublication+%2Bnotice
    en dan telkens de zoekcriteria veranderen.

  15. @17

    Ken je retractionwatch? Hier m.b.t. Nature.
    http://retractionwatch.wordpress.com/category/by-journal/nature-retractions/

    Ze dekken niet alles maar komen dicht bij.

    Nature schreef trouwens zelf ook een editorial over hun retractions (2010). Daar had ik ook de cijfertjes in mijn vorige comment vandaan.
    http://www.nature.com/nature/journal/v468/n7320/full/468006b.html

    Het aantal retractions loopt de laatste tien jaar procentueel steeds verder op. Het is echter maar 0.02% van het totaal aantal gepubliceerde artikelen.

    ver the past decade, the number of retraction notices has grown 10-fold, though it’s still a miniscule sliver (about 0.02%) compared to the research literature.

    http://blogs.nature.com/news/2011/10/the_reasons_for_retraction.html

    Kijk ook even in de eerste link in dat stukkie.

    Je zegt:
    “Vakbladen en peer-review is het ergste wat de wetenschap ooit is overkomen.”
    Poeh he. Daar zou ik wel een goed onderbouwd stuk van je over willen zien.

  16. Bizar dat je aanneemt dat ik retractionwatch niet ken.

    Veel retractions verdwijnen in het niets. Vergelijk maar eens officeel retracted articles met pubmed.

    ‘stukkie’ zit in mijn hoofd te broeien.

  17. Bizar dat je aanneemt dat ik aanneem dat je rectractionwatch niet kent en dat je dat bizar noemt.

    Retractionwatch covert twee derde van de retractions. Ga jij lopen k*utten met google scolar. Right……

    Ik ben d’r effe klaar mee. See you in de comments van je stuk.