Beste Theo,
Ik vind je antwoord redelijk teleurstellend. Als ik je goed begrijp zie ook jij de bezwaren die er kleven aan het Oude Testament: het probleem van de wreedheid en het probleem van de herkomst. Toch geef je geen antwoord op mijn vragen. Laten we het over de herkomst van de Schrift hebben, en over de natuur die de mens geïnspireerd heeft tot dergelijke teksten.
Mythologieën
Ik beschouw niet alleen het Oude Testament maar de gehele Bijbel, en evengoed de apocriefe geschriften, als een mythologie. Dat wil zeggen: verzamelde, door de mens verzonnen, gestolen en bewerkte verhalen, die dus alles te maken hebben met het vermogen van de mens tot fantasie en het construeren van verhalen, en niets met een absolute entiteit die wij aanduiden als ‘God’. Als theoloog ken je die problematische herkomst. Of het nu de Hopi-Indianen, de Maya’s, de Kelten, de Paaseilanders, de Hindoe’s, Moslims of Tutsi’s zijn, allemaal hebben ze hun eigen geschriften waarvan ze denken dat het de absolute waarheid is. Dat leidt er bij mij toe te denken dat er geen enkele absolute waarheid is. Het zijn in mijn optiek vooral verklaringsmodellen ontstaan in een wereld die niets wist. Daar is in principe niets mis mee, ware het niet dat de mens er hele maatschappijen naar inricht. Gevaarlijk wordt het wanneer zij deze teksten gaan beschouwen als ‘heilig’ waardoor onredelijke, amorele en soms ronduit bizarre uitspraken worden nageleefd en verdedigd en het verstand deels terzijde wordt geschoven.
Wreedheid
Ik heb de Bergrede – Mattheus 5 – gelezen. Mooie woorden van troost en hoop. Vandaar dat ik ook goed kan begrijpen dat je die woorden heel graag wil geloven; dat je loon groot zijn in de hemelen, en als je pijn lijdt zal je vertroost worden. Maar als er mensen lijden, dan worden zij niet geholpen door een onzichtbare God, maar in het gunstigste geval, door mensenhanden. Waar is God of zijn zoon als er miljoenen kinderen creperen aan aids, honger en parasieten? Waar is God op het moment dat de kanker iemand wegvreet? Waar is God als er een militie een dorp binnenvalt om er de vrouwen en kinderen te verkrachten en hun ledematen af te houwen? De hemelen blijven leeg en de mensen zijn alleen.
Het zal je ongetwijfeld opgevallen zijn Theo, de wereld waarin wij leven is wreed. Het is niet alleen de mens die daarvoor zorgt, met zijn beperkingen en zogezegd ‘het menselijk tekort’. De hele constructie van de natuur met wezens die blinde aandriften kennen, en die elkaar tot voedsel dienen, is wreed. Een natuur waar de meest weerzinwekkende ziektes welig tieren, met een instabiele aarde die plots kan gaan schudden en met oceanen die tsunami’s over hele dorpen kunnen spugen om duizenden levens te verwoesten. De natuur kent geen moraal, het dieren- en plantenrijk waar wij deel van uit maken kent maar een enkel principe en dat is overleving tegen welke prijs dan ook. Ook als dat betekent dat er andere, het liefst zwakke of jonge, wezens vernietigd moeten worden. Als ik naar een willekeurige natuurdocumentaire kijk weet ik meteen, dit is een werkelijkheid waaraan geen nobele godheid ten grondslag kan liggen. Daarvoor is het lijden te alomtegenwoordig.
Knagen
Je bent een intelligent mens, Theo, dus wat doe je met die bezwaren, die niet alleen bij mij opkomen, maar ook jou moeten hebben bezocht? Wimpel je die weg om je wereldbeeld en levensovertuiging overeind te houden? Voel je het knagen dan niet? Ik neem het je niet kwalijk dat je gelooft in een schepper, in jouw geval de judeo-christelijke God, mocht dat zo overkomen, maar ik begrijp niet dat, met alle informatie voorhanden, en alle (tegen)argumenten paraat, dat er nog iets overblijft van je geloof. Tegen de harde realiteit kunnen toch geen duizend Bergredes op?
Brieven aan een theoloog is een doorlopende correspondentie tussen atheïst 2.0 Joep Smaling en Protestants theoloog 2.0 Theo Zijderveld.
@Joep
Ik ga je niet meer vervelen met allerlei verhalen,
maar ik vroeg me af of je de Bijbel wel eens anders
hebt gelezen dan je gewend bent. Op gevaar af dat je dit al eens eerder hebt gehoord, in welk geval sorry voor de tijdverspilling.
Als voorbeeld het boek GENESIS:
GENESIS 1:
In den beginne schiep God…etc.
gevolgd door een hele riedel van scheppingen,
alllemaal consequent door GOD.
Vervolgens de Mens:
En God schiep den mens naar Zijn beeld; naar het
beeld van God schiep Hij HEM; man en vrouw schiep Hij
HEN.
Als schrijver moet het jouw toch ook opvallen dat er
verschil is in HEM en HEN in deze beschrijving. Het
tussenzinnetje met HEM had er ook uit gekund, of
niet?
Genesis 1 wordt afgesloten met:
Toen was het avond geweest, en het was morgen
geweest, de zesde dag.
Dus niet EERST morgen en dan avond, nee, net
andersom.
Waarom?
GENESIS 2:
Begint dan als volgt:
Dit zijn de geboorten des hemels en der aarde, als
zij geschapen werden; ten dage als de HEERE God de
aarde en den hemel maakte.
Waarna het hele schepppingsverhaal in het kort nog
eens opnieuw wordt verteld, met als bijzonder detail
dat het nu consequent over de HEERE God gaat.
Waarom? (zowel herhaling als naamsverandering)
En dan, na de uitdrijving uit de Hof van Eden gaat
het alleen nog maar over de HEERE.
Er lijkt dus sprake van een gefaseerde
waardevermindering te zijn.
Ik verzin het niet, lees het maar na.
En zo kun de hele Bijbel op een andere manier lezen.
De mens bestaat volgens de meest recente gegevens zo’n 4 miljoen jaar. Dan heeft God het kennelijk goed gevonden dat 3.999.998 jaren voorbij gingen zonder dat zijn schepsels de kans kregen om ‘het licht’ te zien. Of heeft Hij zitten slapen?
Uuh, Willibard Wonder,
dat scheppingsverhaal wordt niet opnieuw verteld, er wordt een 2 scheppingsverhaal verteld. Verder mag je het heus wat scherper uitleggen want ik snap niet wat je bedoelt
@Huub
Opnieuw verteld of 2e scheppingsverhaal is om het even.
Probeer je te concentreren op de vraag WAAROM dat gedaan is en waarom de naam van de schepper degradeert van GOD via HEERE God naar HEERE en waarom dat zo blijft in het hele verdere Bijbelgebeuren. Houd daarbij scherp in het achterhoofd dat we te maken hebben met een vertaling van een vertaling van een vertaling van een oorspronkelijke Hebreeuwse tekst met een compleet eigen begrippenstelsel waarin elke letter een eigen waarde heeft.
Dat is een beginnetje, mocht het je daarna nog interesseren, dan komt die scherpere uitleg nog wel.
Wreedheid is maar een oordeel. Van uit een iets andere hoek beschouwd kun je de natuur, waarvan de mutant mens een onderdeel vormt, ook mooi noemen.
Maar dan nog is het niet meer dan een oordeel, gevormd door een organisme dat een brein ontwikkelde dat zich ter overleving specifiek richtte op patroonherkenning. Wat wij denken te beschouwen, te begrijpen en te herkennen, is dus hoogstens aan die hersenstructuur te wijten.
En daar is dan weer heel veel over te zeggen en te menen en te schrijven, want dat kunnen wij nu eenmaal goed, met onze hersenen, net zoals een wolf goed konijnenbotten kan breken met zijn tanden. Maar dat maakt god nog niet waar.
De vraag die tot nu toe onbeantwoord blijft is, waarom dat organisme er zo nodig moest komen?
Nergens om, dus. Het is gewoon gebeurd. En het kan ook weer on-gebeuren.
@Quiqui
Mooi woord, “on-gebeuren”. Lijkt een beetje op de titel van zo’n Marten Toonder boek; Heer Bommel en het on-gebeuren ;-)
Ja jou visie is natuurlijk ook een mogelijkheid. Te bewijzen valt er nu eenmaal niets.
Ik heb alleen het idee dat Joep, die hier een tijd geleden over is begonnen, net zoals velen zoekt naar iets wezenlijks in de huidige rationele en materialistische samenleving.
Het is toch niet zo gek dat een mens zich wel eens afvraagt of er “iets” achter “dit alles” zit?