Minister Asscher waarschuwde recent voor de gevaren van robots. Een groot verlies aan werkgelegenheid zou daardoor op de loer liggen. Minister Asscher heeft de angst voor robots duidelijk niet van een vreemde. Want in 1979 luidde Joop den Uyl ook de noodklok over de gevaren van de computer. De gelijkenis tussen hun beide verhalen is treffend. Zowel Asscher als Den Uyl erkennen dat de technologische doorbraken uit het verleden niet tot minder banen hebben geleid. Maar ze vrezen dat het in de toekomst wel zal gebeuren. In de woorden van Den Uyl: “De vrees uit de jaren vijftig voor massale werkloosheid door de grote computer is overgewaaid. Maar nu moeten wij vrezen dat de hoge werkloosheid door invoering van de kleine computers wordt verergerd.”
Beide heren doen hun uitspraak midden in een economische crisis, waarin veel mensen toch al vrezen zijn voor baanverlies. Om de angst voor robots op waarde te schatten is het nuttig om terug te kijken. Heeft de computer inderdaad veel banen gekost en tot een lagere werkgelegenheid geleid? Nee, het tegenovergestelde gebeurde. Sinds 1980 zijn er in Nederland juist 2,2 miljoen banen bíjgekomen. Een stijging van de werkgelegenheid van maar liefst veertig procent.
Angst is ongegrond
De angst van minister Asscher voor robots is wat mij betreft net zo ongegrond als de angst van Joop den Uyl voor de computer. Want terwijl de minister discussies uit 1979 overdoet, bouwen 150 robots scheerapparaten bij Philips in Drachten. De robots houden daar 2.000 mensen aan het werk. En halen zo werk terug uit China. Bij Nedcar in Born rollen weer auto’s van de band. Gemaakt door 1.000 spiksplinternieuwe robots samen met 2000 werknemers. Mensen die werkloos zouden zijn, als de fabriek niet was gemoderniseerd. En dit weekend maakte Nedcar bekend, dat daar nog eens 1.000 banen bijkomen.
D66 kiest daarom voor optimisme, niet voor angst. Omdat nieuwe technologie door innovatie voor meer banen zorgt. De kwaliteit van ons leven beter maakt. Van de toepassing van elektriciteit tot de mogelijkheid van medische implantaten gemaakt door een 3D-printer. De geschiedenis leert ons dat die steeds terugkerende angst, die er ook was toen er weefmachines kwamen, en toen de stoomtrein de trekschuit verving, onterecht is.
Leiderschap en optimisme
Maar het gaat niet vanzelf. We moeten zorgen dat onze arbeidsmarkt voldoende flexibel is, dat we voorop lopen wat betreft innovatie en in het creëren van nieuwe banen. Door te zorgen dat werken meer gaat lonen, en het voor werkgevers aantrekkelijker wordt om nieuwe werknemers aan te nemen. En door te investeren in onderwijs en scholing. Onmisbaar in een wereld waarin oude banen verdwijnen en nieuwe banen verschijnen. Zo houden we de kennis en kunde van werknemers bij de tijd. Een zorgen we dat iemand zich kan omscholen wanneer in hun bedrijf of sector de werkgelegenheid daalt, terwijl in andere sectoren veel vraag is naar nieuwe werknemers.
Ik verwacht van minister Asscher leiderschap en optimisme. Geen angst voor de robot. Laat hij leren van het ongelijk van Joop den Uyl. Die vreesde voor baanverlies door computers, maar de geschiedenis leert ons dat er juist miljoenen banen bij zijn gekomen. Er is geen enkele reden waarom dat met de huidige technologische ontwikkelingen anders zou zijn. Laten de woorden van André Hazes deze minister inspireren tot een optimistische koers: “Geef mij nu je angst, ik geef je er hoop voor terug.”
Het kan mij niet vroeg genoeg beginnen. Mijn eigen robot die mijn werk gaat doen. Mijn salaris loopt door en ik heb tijd voor andere dingen in het leven wat al veel te kort is. Als teken van welvaart zouden we niet langer door moeten werken maar steeds eerder met pensioen moeten gaan. Mijn robot is welkom en helpt mij daarbij…
Dankzij technologische vooruitgang meer welvaart en leuker werk. Nu nog betaalbare overheid, wonen en zorg.
Dat van Asscher en Den Uyl is gewoon een Weltanschauung (zie hij in vloeiend Duits; ik hoop dat u mij kan volgen). Die mensen hebben nooit goed bestudeerd hoe de moderne maatschapij in elkaar zit. Ze slaan alleen maar voortdurend alarm en zeiken over rechtvaardigheid.
De telefoon maakte de brief niet overbodig. De TV maakte de radio niet overbodig. Sinds de middeleeuwen is er alleen maar technisch vernieuwd, en zou de werkeloosheid dus bijna 100% moeten zijn. In plaats daarvan wonen er alleen maar miljoenen mensen meer in het voormalige, ellendige Middeleeuwse Europa, waar de horige geen nagel had om zijn r**t te krabben. Nu heeft de horige een VW, een woning met alles erop en eraan.
Maar dat zet de rechtvaardigheidsdenkers van de PvdA niet aan het denken. Nederland is een rottend, kaal bos op een winderige herfstdag waar net de gemeente nieuwe boompjes heeft gepland. U gaat van wieg naar graf al doemdenkend, met scenarios over werkeloosheid door al die nieuwigheid. De God van Calvijn blaast zijn toornige adem over het polderlandschap. Beetje genieten en es een keer niet tobben mag niet.
Elke meer of minder ingrijpende technische en maatschappelijke ontwikkeling heeft twee kanten en een adequate reactie is daarbij van wezenlijk belang. En juist daarin blijkt onze overheid en vele sectoren van het bedrijfsleven, alsmede het onderwijs schromelijk te falen. Het gaat er niet om dat door het inschakelen van een robot een menselijk wezen kan worden uitgeschakeld en vervolgens werkeloos thuis zit, maar dat die mens andere – en hopelijk meer geavanceerde – arbeid kan verrichten. Wordt er trouwens al eens serieus onderzoek gedaan naar dat ‘basisinkomen’?