Binnenland

Verbouwing azc Gilze gaat geen 40 miljoen maar 62 miljoen euro kosten

21-12-2023 08:08

Azc Gilze
Verbouwing aan het azc in Gile. Foto: Zamire Willems.

(Zamire Willems, TPO, 21 december) – De 40 miljoen euro kostende renovatie en modernisering van het asielzoekerscentrum Prinsenbosch in Gilze, blijkt veel duurder uit te vallen. De teller voor de totale bouwkosten staat inmiddels op 62.600.000 euro, laat het COA desgevraagd aan TPO weten na vragen over de verbouwingskosten. Dit zijn de kosten tot en met de voltooiing van de laatste fase eind 2024.

‘Er ging alleen al ruim twee miljoen euro op aan kosten voor het landschap, zoals onderhoud van het bosgebied’

Volgens het COA betrof de eerder in 2014 gecommuniceerde 40 miljoen een “zeer globale indicatie van de bouwkosten, ver voordat de reikwijdte van het project was bepaald en het werk was aanbesteed”.

De gemeenteraad van Gilze en Rijen stemde in 2014 in met de verbouwingsplannen en verleende een vergunning.

Woede Geert Wilders

De aankondiging van de start van de verbouwing wekte in 2019 de woede van PVV-leider Geert Wilders. Hij noemde het verbouwingsplan een “miljoenen verslindende asielwaanzin.”

“Veertig miljoen! Ik weet niet wat voor paleis ze daar bouwen, maar er zijn ook nog gewone Nederlanders die op een huis wachten!”, zo citeerde het AD Wilders destijds.

Tijdens een COA-inloopavond voor bewoners van Gilze liet Wilders door een AD-verslaggever optekenen: “Ik blijf vinden: 40 miljoen euro voor een azc is een perverse gebeurtenis. En ik heb toch ook een handjevol mensen gesproken die zich zorgen maken.”

Rijksmonument

Het asielzoekerscentrum betreft een rijksmonument, wat de verbouwing een stuk gecompliceerder en duurder maakt. Om de historische en culturele waarde van het complex te behouden, gelden er bovendien speciale regels en voorschriften. Het COA is inmiddels ruim 30 jaar gevestigd op het terrein. Als eigenaar van het hele complex, de grond en de buiten het azc-terrein gelegen voormalige officierswoningen, heeft de organisatie de verplichting om de monumentale panden in goede staat te houden.

Lees ook: In nieuw azc Gilze neemt aantal slaapplaatsen niet toe, wel de leefruimte per asielzoeker

Mocht de overheidsorganisatie vroeg of laat besluiten geen gebruik meer te willen maken van het complex, behoudt de tientallen miljoenen kostende investering, naar eigen zeggen, zijn waarde. Het complex zal gezien de vorm en de aanwezige gebouwen voor vele doeleinden geschikt zijn. De officierswoningen, waarvan twee verhuurd en de rest bewoond als antikraak, zijn overigens niet meegenomen in de herontwikkeling van het azc, aangezien ze daar geen onderdeel van uitmaken.

Een COA-woordvoerder laat weten:

“Puur economisch gezien was sloop en nieuwbouw veel goedkoper geweest. Zowel qua vormfactoren als qua bouwkosten is het hergebruik van monumenten kostbaarder. Voor de lange termijn als maatschappelijk vastgoed is het waardebehoud van deze locatie echter gunstig. Het is een investering die waardevast blijft”.

Natura 2000-gebied

Ook de nabijgelegen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zorgen voor extra kosten. Sinds de Programma Aanpak Stikstof (PAS)-uitspraak van de Raad van State in mei 2019, is werken met een emissieloos energiesysteem noodzakelijk om te voorkomen dat de bouw wordt stilgelegd.

De investering van de ruim 62 miljoen euro aan overheidsgeld vertaalt zich in een grootschalig en zeer divers bouwproject. Toch springen er een aantal punten uit, die een groot deel van de totale bouwkosten op zich nemen.

Beschermde soorten

Naast de restauratie van de rijksmonumenten, is het COA met het oog op de Wet natuurbescherming verplicht maatregelen te nemen inzake beschermde soorten. Ook is er sprake van voorzieningen voor beschermde natuurwaarden en het aanpassen van de bouwtijd, wat betreft het werken tussen beschermde soorten.

Verder speelt brandveiligheid een grote rol en worden constructieve gebreken aangepakt, zoals betonvloeren die door aantasting niet meer voldoen aan de vereiste draagkracht.

Maar ook is een oude, functieloze zendmast van Defensie verwijderd, zorgde een langere bouwtijd vanwege een gefaseerde projectaanpak voor de nodige kosten en heeft het COA het achterstallig onderhoud van het ruim 35 hectare grote bosgebied aangepakt.

Twee miljoen euro landschapskosten

Er ging alleen al ruim twee miljoen euro op aan kosten voor het landschap, zoals onderhoud van het bosgebied, het leefbaar maken van de directe omgeving van de woongebouwen en herstel en verbetering van onder- en bovengrondse infrastructuur.

Daarbij is er een aanvulling geweest op het bouwproject in de vorm van het investeren in een gasloos energiesysteem dat zich terugverdient door een forse inperking van de energiekosten.

Ook externe factoren hebben hun stempel gedrukt op de toegenomen bouwkosten. Zo steeg de algemene bouwkostenindex met ruim 30 procent ten opzichte van 2014, zorgden wijzigingen in regelgeving voor extra kosten en stegen de prijzen van bouwmaterialen door de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne.

Verbouwing duurt langer dan gepland

De verbouwing van het azc duurt ook langer dan aanvankelijk gepland. Door de steeds groter wordende behoefte aan opvangcapaciteit voor asielzoekers, besloot het COA de renovatie en modernisering van het complex in meerdere fases uit te voeren.

Hierdoor was het mogelijk om tijdens de verbouwing de opvang op de azc-locatie doorgang te laten vinden. Al zorgde dit wel voor een kostenverhogend plaatje: niet alleen gefaseerd verbouwen kost meer tijd en dus geld, maar dat geldt zeker ook voor verbouwen in bewoonde staat. Bovendien zijn de gehuurde flexunits op het terrein, die tijdens de verbouwing onderdak bieden aan asielzoekers, ook niet geheel kosteloos te noemen.